Euskal Herriko Historia: XI-XVI. Mendeetako Gertaera Nagusiak

Historia4 aza. 20252,99 KB

Euskal Herriko Historia: XI-XVI. Mendeetako Gertaerak

Hona hemen Euskal Herriko historian XI. eta XVI. mendeen artean izandako gertakari garrantzitsuenen kronologia.

1076: Nafarroako Erresuma Gaztela eta Aragoiren artean banatu zen. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoaren mendebaldea Gaztelari erantsi zitzaizkion; Gipuzkoako ekialdea eta Nafarroa, berriz, Aragoiri.
1096: Lehen Gurutzada hasi zen.

1134: Iruñeko Erresuma berriz burujabe bihurtu zen. Gartzia V.a Ramirez Nafarroako erregeak Bizkaia, Gipuzkoa eta Araba berreskuratu zituen.
1150: Antso VI.a Jakitunak Iruñeko errege tituluaren ordez Nafarroako errege titulua hartu zuen.
1180: Antso VI.a Jakitunak Donostiari hiri-forua eman zion, eta Gipuzkoan eta Bizkaian hiribilduak sortzen hasi zen.
1181: Antso VI.a Jakitunak Gasteizi hiri-forua eman zion.
1199: Gaztelako Alfontso VIII.ak Gasteiz setiatu zuen urtebetez, hiriak amore eman aurretik.

1200: Gaztelako Alfontso VIII.ak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa konkistatu zituen.
1204: Alfontso VIII.aren testamentuan Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa Nafarroako erregeari itzultzeko asmoa agertu zen.
1212: Navas de Tolosako guduan, errege kristauek bat eginik borrokatu zuten musulmanen aurka, eta haien atzerakada hasi zen. Alfontso VIII.ak Durangaldea eman zion Diego Lopez Harokoari, Bizkaiko jaunari, eta lurraldea Bizkaiko jaurerriari lotu zitzaion betiko.
1234: Xanpaina dinastia frantsesaren agintaldia hasi zen Nafarroan.

1400: Ahaide Nagusien arteko borroken hasiera.
1445: Johannes Gutenbergek inprenta asmatu zuen.
1451-1461: Nafarroako Gerra Zibila, agaramontarren eta beaumontarren artean.
1479: Urte honetan hainbat gertaera jazo ziren:
- Fernando II.a Aragoiko errege bihurtu zen.
- Gaztelako eta Aragoiko koroak Errege-erregina Katolikoen ezkontzarekin elkartu ziren.
- Gaztelak eta Portugalek Alcaçovasko Ituna sinatu zuten, Afrikan portugaldarren eskubideak baieztatuz.
- Foix dinastia finkatu zen Nafarroan.
1499: Markinako armagintzako langileek greba egin zuten.

1512: Gaztelak Nafarroa Garaia konkistatu zuen.
1514: Lapurdiko Foruak idatzi ziren.
1520: Zuberoako Foruak idatzi ziren.
1521: Nafarroako errege-erreginek hegoaldea berreskuratzeko azken saio garrantzitsua egin zuten.
1526: Bizkaiko Foru Berria idatzi zen. Bertan, foru-baimena agertzen da, erregea foruak zin egitera behartzen zuena.