Euskadi: Ekonomia, Politika eta Gizarte Aldaketak

Ekonomiaren Modernizazioa

Lehenengo agintaldian, industria-birmoldatzeko politika gogorra jarri zen martxan eta lantegi asko itxi ziren. Baina errentagarriak ez ziren enpresa publikoak pribatizatu ziren. Espainiako enpresa handiak kanpora zabaltzen hasi ziren, Iberoamerikara.

Sozialisten Neurriak

Alderdi Sozialistaren gobernuek industria-birmoldatzeko politika gogorra jarri zuten martxan, eta lantegi asko itxi ziren. Errentagarriak ez ziren enpresa publikoak pribatizatu ziren. Espainiako enpresa handiak kanpora zabaltzen hasi ziren, Iberoamerikara.

Alderdi Popularraren Neurriak

Alderdi Popularraren gobernuek are gehiago pribatizatu zuten sektore publikoa, eta estatuko finantzak onbideratzea eta defizit publikoa gutxitzea lortu zuten. Erreforma ekonomikoei eta eraikuntzari esker, arazo batzuk konpondu zituzten.

Demokraziarako Bidean

70eko Hamarkada

Politika-arloari dagokionez, gertaeren zurrunbiloa areagotu egin zen. 1977an egindako hauteskunde orokorretan, EAJ izan zen Euskal Herrian alderdirik bozkatuena. Handik gutxira, urte bereko abenduan, Espainiako Konstituzioa berretsi zen. Geroago, Gernikako Autonomia Estatutua onartu zen. Azkenik, lehenengo hauteskunde autonomikoak egin ziren, eta Eusko Jaurlaritza eratu zen. Ordutik gaur egun arte, EAJk gobernatu du Euskadi, txandarik gabe.

80ko Hamarkada

80ko hamarkada oso aldi zaila izan zen:

• Krisi ekonomikoa: Industria birmoldatu behar izan zen, eta hainbat enpresa itxi ziren, hala nola Altos Hornos eta Euskalduna ontziolak. Horren ondorioz, langabezia tasa areagotu egin zen. Istilu gogorrak izan ziren langileen eta polizien artean.
• ETAren ekintza terrorista: ETAk atentatu basati ugari egin zituen, eta 100 pertsona baino gehiago hil ziren.
• Uholdeak: Euskal Herrian uholde handiak izan ziren. Bilbo, Laudio, Bermeo, Galdakao eta Etxebarri suntsituta geratu ziren, galera handiak eraginez.

Euskadi Gaur Egun

• Lehen sektorearen beherakada: Nekazaritzako ustiategi txiki eta tradizionalek modernizatu behar izan zuten, Europako lehiari aurre egiteko. Abeltzaintzako sektoreak esnearen ekoizpena gutxitu behar izan zuen, eta arrantzako sektoreak murrizketak eta harrapaketa gutxiago egin behar izan zituen.
• Ekonomiaren tertziarizazioa: Industria birmoldaketaren ondorioz, bigarren sektoreak behera egin zuen. Gipuzkoan mugimendu kooperatibista oso bizia da, eta Araban ia biztanleriaren %32k horretan dihardu. Hala ere, zerbitzuen sektoreak izan du gorakadarik handiena, bereziki Bizkaian, non biztanleriaren %65ek lan egiten baitu.

Aldaketa Sozialak

Hezkuntza aldia luzatu izana, unibertsitatearen unibertsalizazioa eta emakumea lan-eremu eta eremu ekonomiko guztietara zabaldu ahal izatea dira azken hamarkadetako aldaketa nagusiak. Eredu demografikoak ere aldatu egin dira, jaiotza-tasaren beherakadak eta biztanleriaren zahartze-prozesu azkarrak eraginda.