Etika Teoria Nagusiak

Etika Formalak eta Betebeharraren Etikak

Arauak modu kategorikoan eginda daude (salbuespenik gabe):
- Jokabidearen forma orokorra ezartzen dute (nola jokatu, ez zer egin behar dugun).
- Jokabidea ona da, betebeharra errespetatzearen asmoarekin eginda badago, emaitza edozein delarik ere.

Hiru ekintza mota:

Betebeharraren aurkakoak: Ez-moralak dira.
Betebeharrarekin bat datozenak, baina interesak edo beldurrak eragindakoak: Ez dute balio moralik.
Betebeharrarekin bat datozenak eta betebeharrari errespetuz egindakoak: Moralak dira.

Nahimena da ekintza moralaren motorra; nahimen ona betebeharra betetzea da, bete behar baitu (baita norberaren interesen aurka ere).
Autonomia: inperatibo kategorikoa norbanakoak aplikatzen duelako.
Inperatibo kategorikoa: “Jardun beti zure jokabidea lege unibertsal bilakatzea nahi izateko moduan.” “Besteei egin neuretzat nahiko nukeena.”

Estoikoen arabera, unibertsoa eta bertan gertatzen den guztia lege, printzipio edo arrazoi unibertsal batek araututa, zuzendua eta ezarria da (patua).
Gizakiak naturaren menpe egon behar du: “bizi naturaren arabera”. Patua onartzeak ideal etikora, gogoaren lasaitasunera eta baretasunera garamatza (apatheia).
Gure helburua da badenari eta izan ezin daitekeenari aurre ez egitea, autokontrolaren eta pasioen ezabatzearen bidez. Hau da: aldatu ezin dugun hori ulertzea eta onartzea. Horretarako, diziplina behar da.

Zoriontasuna Jainkoaren aurrean duinak izanez (bere aginduak betez) eta betiereko bizitza merezi izatean datza.
Ordezkaria: Tomas Akinokoa (XIII. mendea), filosofo eskolastikoa.
Naturaren legea jarraitu behar dugu: ongia egitea, gaizkia ekiditea.
- Bizitza kontserbatzeko agindua.
- Ugaltzeko eta espeziea zaintzeko agindua (bi hauek animaliekin partekatuak).
- Egia bilatzeko joera (Jainkoarengan), gizakiena soilik.
Lege positiboek naturaren legeak errespetatu behar dituzte.

Printzipio utilitarista: ekintza bat ona izango da, ahalik eta pertsona gehienentzat ahalik eta zoriontasun handiena lortzen duenean.
Kalkulua beharrezkoa da; baliagarritasun kolektiboa kalkulatu behar dugu.
Norbanakoaren zoriontasunak taldearen zoriontasunarekin bateragarria izan behar du, interes publiko eta politikoak lortzeko.