Espainiako Trantsizioa: Diktaduratik Demokraziara
Espainiako Trantsizio politikoa: Diktaduratik demokraziara
Espainiako Trantsizio politikoa 1975ean Francisco Franco hil ondoren abiatu zen. Diktadura frankistatik sistema demokratiko baterako igarobidea "erreforma kontrolatu" baten bidez bideratu zen, haustura iraultzailerik gabe, baina aurreko erregimenaren egiturak pixkanaka liberalizatuz.
Prozesuaren gakoak eta eragileak
Prozesu honetan Juan Carlos I.ak, egonkortasuna eta nazioarteko onarpena bilatuz, erreformaren aldeko apustua egin zuen. 1976an Adolfo Suárez izendatu zuen gobernuburu aldaketa juridikoa gidatzeko:
- Erreforma Politikorako Legea: Gorte frankistak desegitea eta hauteskunde demokratikoak deitzea ahalbidetu zuen.
- Oposizioaren papera: Platajunta bezalako plataformak eta kale-mobilizazioak funtsezkoak izan ziren.
- Paktuaren politika: Elkarrizketa-estrategia honen mugarri nagusia 1977an Alderdi Komunista (PCE) eta sindikatuen legalizazioa izan zen.
Gatazkak eta oposizio armatua
Trantsizioa ez zen gatazkarik gabeko garaia izan. Oposizio armatuak, bereziki ETAk, gogor kritikatu zuen prozesua, diktaduraren oinarrizko zutabeek (Erregea edo Armada) bere horretan jarraitzen zutela eta Euskal Herriaren autodeterminazioa ukatzen zela iritzita.
1977ko hauteskundeak eta Konstituzioa
Espainiako demokraziarako igarobidean, 1977ko hauteskunde orokorrak mugarri erabakigarria izan ziren, 1936az geroztik egindako lehenengoak baitziren. Bertan Adolfo Suárezen UCD alderdiak irabazi zuen eta 1978ko Konstituzioa idatziko zuten Gorte Konstituziogileak osatu ziren.
Autonomia-prozesua eta estatuaren eraldaketa
Hauteskundeekin batera, estatu zentralista eraldatu zuen autonomia-prozesua abiatu zen, bi bide nagusiren bidez:
- Bide azkarra (151. artikulua): Euskadik eta Kataluniak 1979an beren Estatutuak onartzeko erabili zutena.
- Bide motela (143. artikulua): Gainerako erkidegoek jarraitu zutena.
Lurralde-ereduaren deszentralizazioak erantzun politiko berria eman zien historikoki aldarrikatutako nazionalismoei eta eskualdeetako nortasunei, gaur egungo estatu autonomikoaren oinarriak finkatuz.