Espainiako trantsizioa demokraziara (1975-1981)

Trantsizioa demokraziara

1978ko Konstituzioa onartu zen, monarkiaren eta herriaren babesarekin. Gobernu-aldaketak izan ziren eta 1981ean porrot egindako estatu kolpea gertatu zen.

Prozesua

Juan Carlos I.a Borboikoa, Estatuburu eta erregea, frankismoaren jarraitzailea izan zen, eta Arias Navarro Gobernuburua. Gizartea aldaketa nahi zuen, eta horregatik gatazkak eta manifestazioak sortu ziren. Komisio Obreroen sindikatua borrokaren aurrean egon zen.

SEU ezabatu zen eta SDEU sortu zen. Eskaerak izan ziren, hala nola Kataluniarentzako eta Euskal Herriarentzako autonomia, eta amnistia, askatasuna eta justizia.

Terrorismoa

ETAk Carrero Blanco hil zuen, eta horrek salbuespen egoera eta heriotza zigorra zuen lege antiterrorista ekarri zituen.

Oposizioa bi koaliziotan banatuta zegoen:

• Junta Demokratikoa (PSP, PCE, PTE, Komisio Obreroak): barne aitortza zabala zuena.
• Plataforma Demokratikoa (PNV, ORT, kristau-demokratak): probintzia batzordeetan antolatuta zeudenak.

Erlijioa eta Armada

Erlijioak langile mugimenduarekin lankidetzan jardun zuen eta erregimenaren aurkako oposizioan parte hartu zuen. Armadan, Unión Militar Democrática sortu zen, demokraziaren aldeko gutxiengo bat.

Arias Navarroren gobernua

Arias Navarroren gobernuak errepresio politika bat izan zuen, huts egin zuena. 1974ko otsaileko "Espíritu de Febrero" hitzaldian askatasun mugatua eta erreforma timida proposatu zituen, baina errepresioa handitu egin zen (Añoveros kasua eta Puig Antich exekutatua).

Monarkiak bake sozialaren eta egonkortasun politikoaren alde egin zuen, eta horregatik Arias Navarro dimititzera behartua izan zen. Adolfo Suárez izan zen gobernu-buru berria.

Suárezek amnistia eman zuen, konstituzio-erreforma egin zuen eta hauteskunde askeak antolatu zituen. Amnistia legeak eta Moncloako Itunak krisi ekonomikoari aurre egiteko balio izan zuten, inflazioa murriztu zen eta erreforma fiskala egin zen. ETAk eta GRAPOk zailtasunak sortu zituzten.

1978ko Konstituzioa

Lehen hauteskunde demokratikoetan UCD izan zen irabazle, sozialdemokratak, liberalak eta kristau-demokratak batuta.

Printzipio nagusiak hauek dira:

• Estatu soziala eta demokratikoa, zuzenbidezkoa. Subiranotasuna herriaren esku dago.
• Estatu-forma: monarkia parlamentarioa.
• Boterearen banaketa: exekutiboa (Gobernua politika zuzentzen du), legegilea (Gorteak, bikameralak: Diputatuen Kongresua eta Senatua) eta judiziala (epaileak eta magistratuak justizia administratzen dute).
• Eskubide humanoak aitortzen dira eta heriotza zigorra abolitu egiten da.
• Erkidegoen autonomia.
• Estatu konfesionala ez dena (aconfesionala).

Suárez eta UCDren gobernua (1979-1981)

UCD berriro irabazi zuen hauteskundeak, eta PSOE oposizioan zegoen. Gizarte mobilizazio progresiboa izan zen. UCD barne arazo larriak izan zituen, botere barne borrokekin deuseztatzen ari zena. Suárezen jokabidea txarra izan zen.

Fernando Abril bizepresidente izendatu zuten, eta horrek ofentsa sortu zuen. Suárezen aurkako zentsura mozioa aurkeztu zen. Landelino Lavillaren zuzendaritzapean sektore kritiko bat sortu zen. 1981ean Estatu krisia gertatu zen, Suárez dimititu baitzen, eta ordezkoa Leopoldo Calvo Sotelo izan zen.