Espainiako Trantsizio Demokratikoa (1975-1982)
Trantsizioaren Hasiera eta Lehen Urratsak
Trantsizioa 1975ean hasi zen, Franco hil ondoren. Diktaduratik demokraziara igarotzea Joan Karlos I.a erregearen esku egon zen.
- Amnistiaren eskaerak, askatasuna eta gizarte mobilizazioak, grebak.
- ETAren atentatuak eta UMDren (Demokraziaren Aldeko Mugimendua) atxiloketak demokraziaren aldeko ekintzengatik.
- Joan Karlos I.a eta Arias Navarroren dimisioa; Adolfo Suárez izendatu zuten presidente.
- Eskaintza komunista eta katolikoen arteko harremanak.
- Erreforma Politikarako Legea onartu zen, Gorte Kontziliatzaileak babesteko zuhurtziaz.
1976ko Erreformak eta Legeztapenak
1976an onartu zen Erreforma Politikarako Legea. Mugimendu Nazionalaren (Movimiento Nacional) barruan EH eta KAT bezalako taldeak sortu ziren.
1977an erreferenduma egin ondoren, ETAren eta GRAPOren ekintza terroristen aurkako neurriak hartu ziren.
PCE (Espainiako Alderdi Komunista) legeztatu zen (Suárezen erabakiz), eta amnistia bat aldarrikatu zen.
1977ko Hauteskundeak eta Lehen Gobernua
1977ko hauteskunde demokratikoetan UCD (Batasun Demokratikoaren Zentroa) nagusitu zen, eta PSOE bigarren geratu zen.
UCD gobernua 1977an eratu zen. Aldaketa nabariak izan ziren, baina mundu mailako krisiak eragina izan zuen.
Moncloako Itunak eta Autonomia
Moncloako Itunak arazo politiko-ekonomikoak konpontzeko eta trantsizioa egonkortzeko balio izan zuten.
Lurralde guztiek gobernu propioa eskatzen zuten. Militarren mesfidantza zegoen Defentsa Ministerioarekiko.
Espainiako Konstituzioa (1978)
Konstituzioa prestatzeari ekin zioten, testuarekin ados jarri eta Kongresura eta Senatura eraman zen. Zuzenketa batzuen ondoren, 1978ko abenduaren 6an onartu zen erreferendumez.
Gakoak:
- Testua ez zen alderdi bakar baten inposaketa, alderdi garrantzitsuen adostasuna islatzen zuen.
- Zuzenbide estatu sozial eta demokratikoa.
- Askatasuna, justizia eta berdintasuna. Pluralismo politikoa.
- Monarkia parlamentarioa.
- Udalak, probintziak eta autonomia erkidegoak.
- Erregea estatuburu (erregeak agintzen du, baina ez gobernatzen).
- Sufragio unibertsala, ganbera bikoitza (Kongresua eta Senatua).
- Presidentea ministroak hautatzen ditu.
- Estatutuak eskatzeko prozesua prestatuta geratu zen.
Euskal Autonomia eta Krisiaren Jarraipena
1979an EAEko Estatutua (Gernikako Estatutua) sortu zen eta onartu zen.
- 1978an Gorteetan aurkeztu zen (oposizioarekin).
- 1979ko urriaren 25ean onartu zen erreferendumez (Bizkaia eta Gipuzkoan).
- Azaroaren 29an Kongresuak eta gero Senatuak onartu zuten.
- Estatutu honek sistema parlamentarioa ezarri zuen EAEn, foru sistemetan oinarrituta, eta Lehendakariak lege biltzarra izendatzen zuen hauteskundeen ondoren.
1979ko Hauteskundeak eta Ezegonkortasuna
1979ko hauteskundeetan UCDk irabazi zuen berriro, baina udal hauteskundeetan PSOE+PCEk alkatetzak kendu zizkioten UCDri.
Lehen autonomia estatuak ezarri ziren, baina Euskal Herrian, Katalunian eta Galizian soilik izan zuten indar handia.
Krisi ekonomikoak gizarte sektoreen baldintza txarrak eragin zituen. ETAk eta GRAPOk hilketekin jarraitu zuten.
1981eko Kolpea eta Trantsizioaren Amaiera
Adolfo Suárezen dimisioa (abortu eta dibortzio proiektuen inguruko 1981eko tirabirak UCD barruan, demokrazia arriskuan zegoelako beldurra).
Leopoldo Calvo Sotelo presidente aukeratu zuten.
1981ean Tejero jeneralak estatu kolpea eman zuen. Kongresuan indarrez sartu zen, baina erregearen esku-hartzeak porrot egin zuen.
Nazionalistak haserretu egin ziren, eta Autonomia Prozesua Harmonizatzeko Lege Organikoa (APHL) onartu zen.
Calvo Sotelo presidente zela, dibortzioaren legea eta abortuaren legea onartu ziren, baita Espainia OTANen sartzea lortu ere.
UCDk diputatuak galdu zituen eta CDS sortu zen.
1982ko hauteskundeak aurreratu egin ziren, egoera zela eta. Trantsizioa 1982an amaitutzat eman zen, PSOE gobernura heldu zenean, eta Felipe Gonzálezek hartu zuen agintea.