Espainiako Mapa Litologikoa: Eremu Silizeoa, Kareharrizkoa eta Buztinezkoa

Mapa litologikoaren iruzkina

1. Eremu silizeoa

Era primarioko harri zaharrez osatua dago: granitoa, arbela eta kuartzitak. Penintsulako mendebaldean aurkituko dugu, eta Kantabriar mendikatearen, Mendikate Zentralaren, Toledoko mendien eta Sierra Morenaren mendebalderantz adarrak ditu. Pirinioen ardatzean, Iberiar mendikatearen eta Kataluniako kostaldeko mendikatearen sektore batzuetan ere ageri da.

Harririk ugariena granitoa da, kristalinoa eta zurruna. Batzuetan, urak granitoa eraldatu, kristalak deskonposatu eta harea horixka bihurtzen du:

• Mendi garaietan: Ura harrien hausturetatik pasatu, izoztean bolumena handitu eta harriak apurtzen ditu; ondorioz, gandor zorrotzak sortzen dira.
• Leku ez hain garaietan: Granitoa apurka-apurka disgregatu egiten da eta domo izeneko forma biribilduak dituen paisaia sortzen du. Arrailadura perpendikularrek bolak sortu eta berrocal izeneko bolen pilaketa eragiten dute.

2. Kareharri ingurua

Era sekundarioko sedimentuak dira, tertziarioan tolestu zirenak. "Z" alderantzizkatua osatzen du Pirinioen aurretik, Euskal Mendietatik Kantabriar mendikatearen ekialdeko sektoreraino, Iberiar mendikatean eta Mendikate Subbetikoan zehar.

Harri nagusia kareharria da eta erliebe karstikoa eratzen du:

• Lapiatzak: Isurketa-urek irekitako barrunbeak dira.
• Zintzurrak: Ibaiek sortutako haran estu eta sakonak, isurialde malkartsuez inguratuak.
• Dolinak: Ura geratzen den tokietan eratzen diren forma zirkularreko barrunbeak.
• Espeleotemak: Estalaktitak eta estalagmitak.
• Leizeak: Lurrazala lurpeko galeriekin komunikatzen dituzten irekigune estuak.

3. Buztinezko eremua

Era kuaternarioan jalkitako materialez osatua dago: marga, harea eta buztina. Ebroren eta Guadalquivirren sakonuneetan eta Mediterraneoko kostako lautadetan kokatzen da.

Erliebe hau horizontala da, tolesturarik ez dagoelako. Ibaiek banatutako egitura horizontalak laster higatzen dira eta erliebe uhinduak sortzen dira (landa zabalak). Penintsularen hego-ekialdean, uholdeek isurialdeak higatu eta lubakiak sortzen dituzte; horrela, badlands izeneko paisaia eratzen da.