Espainiako Historia: Gertakariak, Konstituzioak eta Ondorioak (1810-1878)

Gertakariak 1.2

Gorteen deialdia (1810eko urtarrila)
Cadizko Gorteen lehen bilera (1810eko irailaren 24a)
Inprenta-askatasunaren dekretua (1810)

Jauntxo-erregimenaren abolizioa (1811)
Inkisizioaren abolizioa (1813)
1812ko Konstituzioaren aldarrikapena (1812ko martxoaren 19a)
Fernando VII.aren itzulera (1814ko martxoa)

Pertsiarren Manifestua (1814ko apirila)
Valentziako Dekretua (1814ko maiatzaren 4a)
Hirurteko Liberalaren hasiera (1820):

Gertakariak 1.3

Ostendeko Ituna (1866)
1868ko Iraultza ("La Gloriosa", iraila)

1869ko Konstituzioaren aldarrikapena

Kubako Hamar Urteko Gerraren hasiera (1868)

Prim jeneralaren erailketa (1870eko abendua)
Amadeo I.aren erregealdia eta abdikazioa (1871-1873)

Bigarren Gerra Karlistaren hasiera (1872)
Lehen Errepublikaren aldarrikapena (1873ko otsaila)
Iraultza Kantonala (1873ko uztaila):

Paviako kolpea eta Saguntoko pronuntziamendua (1874)

Gertakariak 1.4

Cadizko Konstituzioa (1812)
Lehen Karlistaldiaren hasiera (1833)

Lutxanako gudua eta Bilboko setioaren amaiera (1836)

Bergarako Hitzarmena (1839ko abuztuaren 31)
1839ko urriaren 25eko Legea
Nafarroako Lege Hitzartua (1841)
Esparteroren 1841eko urriaren 29ko Dekretua
Hirugarren Karlistaldiaren hasiera (1872)
1876ko uztailaren 21eko Abolizio Legea
1878ko Kontzertu Ekonomikoaren ezarpena

Ondorioa 1.2

Cadizko Gorteek eta 1812ko Konstituzioak ez zuten erregimen liberala berehala ezarri, baina Espainiako liberalismoaren oinarriak finkatu zituzten. Nazio-subiranotasuna, konstituzionalismoa, botere-banaketa eta berdintasun juridikoa aldarrikatu zituzten. Gainera, Antzinako Erregimena desegiteko lehen urratsak eman zituzten. Nahiz eta Fernando VII.ak neurri horiek indargabetu, haien ideiek eragin handia izan zuten XIX. mendeko Espainiako politika eta Euskal Herriaren bilakaeran.

Ondorioa 1.3

Ondorioa

• Seiurteko Demokratikoak ez zuen demokrazia egonkorra lortu, baina liberalismoaren aurrerapena ekarri zuen.
• 1869ko Konstituzioak sufragio unibertsala eta eskubide zabalak ezarri zituen.
• Errepublikaren esperientziak federalismoaren eta autonomia politikoaren eztabaida bultzatu zuen.
• Azkenean, gatazkek, ezegonkortasunak eta armadaren esku-hartzeak Borboien Berrezarkuntza ekarri zuten.
• Hala ere, sufragioaren, eskubideen eta errepublikanismoaren ideiek Espainiako kultura politikoan iraun zuten.

Frantsetuak

Jose I.aren erreformak babesten zituzten: administrazioa zentralizatzea, Inkisizioaren boterea kentzea, pribilegio feudalak murriztea eta hezkuntza publikoa sustatzea. Hala ere, ez zituzten guztiek ideia berberak: batzuek absolutismoa defendatzen zuten, beste batzuek erreformak eta beste batzuek liberalismoa.

• Afrantsestu guztiek ez zuten arrazoi berberengatik kolaboratzen. Batzuek Espainia modernizatu nahi zuten, beste batzuek kargu politikoak eta administrazioko lanpostuak lortu zituzten, eta beste batzuek frantsesen garaipena saihestezina zela uste zuten.