Espainiako Gerra Zibila: Kausak, Erreformak eta Garapena

Historia2,89 KB

Espainiako Bigarren Errepublikaren Testuingurua

Garai hartako egoera politiko, ekonomiko eta soziala oso konplexua zen:

  • Politika: Monarkia ahula eta ustelkeria. Militarren eraginak ezegonkortasuna eta kolpe militarren tradizioa ekarri zituen. Zentralismoak eta autonomia faltak nazionalismo periferikoen tentsioa areagotu zuten.
  • Ekonomia: Nekazaritzan oinarritutako ekonomia eta industria ahula; pobrezia eta desberdintasun handiak.
  • Gizartea: Gizarte-desberdintasunak eta emakumeen rol mugatua; gatazka sozialak eta grebak.
  • Hezkuntza: Analfabetismo tasa altua, eskola gutxi eta hezkuntza Elizaren esku; atzerapen kulturala.
  • Erlijioa: Eliza Katolikoaren eragin handia eta sekularizazioaren aurkako erresistentzia.

Errepublikaren Erreformak

  • Lurralde-erreforma: Nazionalismoaren integrazioa eta autonomiarako eskubidea.
  • Erlijio-erreforma: Estatu laikoa lortzea. Elizaren boterea murriztu, ezkontza zibila eta dibortzioa onartu, eta apaizen ordainsariak kendu ziren.
  • Hezkuntza-erreforma: Hezkuntza publikoa, nahitaezkoa eta laikoa ezarri zen, Eliza irakaskuntzatik kanpo utziz.
  • Nekazaritza-erreforma: Lurraldeak desjabetu eta banatzea, egoera hobetzeko.
  • Erreforma militarra: Armada profesional eta demokratikoa sortzea.

Gerra Zibilaren Kausak

Epe luzeko kausak

  • Ezegonkortasun politikoa: Gobernu aldakorrak.
  • Armadaren joera: Politikan parte hartzeko botere handia.
  • Ekonomia atzeratua: Lehen sektorearen nagusitasuna eta Depresio Handiaren eragina.
  • Desoreka sozioekonomikoa: Langileen eta aberatsen arteko talka ideologikoa.
  • Arazo kulturala: Analfabetismoa eta tradizionalismoa.

Berehalako kausak

  • Errepublikako erreformismoa: Oposizio zabala eragin zuen.
  • Polarizazioa: Muturreko ideologien erradikalizazioa eta bortizkeria politikoa.

Gerraren Garapena eta Nazioarteko Testuingurua

Francoren tropen aurrerapena: Hegoaldetik Madrilera, Iparraldera, Ekialdera (Ebroko bataila) eta azkenik Madril eta Erdialdera.

Nazioarteko jarrerak

  • Neutralak: Europako demokraziak (gerra ez hedatzeko).
  • Matxinatuen alde: Alemania, Italia eta Vatikanoa.
  • Errepublikaren alde: SESB, Mexiko eta Nazioarteko Brigadak.

Estatu-kolpearen antolaketa (1936ko uztailaren 17-19)

  • Mola: Antolatzaile nagusia (Iruñea).
  • Sanjurjo: Portugaletik.
  • Franco: Kanarietatik Afrikara eta handik penintsulara.

Deskargatu

PDF Word HTML