Espainiako Erregimen Demografikoak: Bilakaera eta Ezaugarriak

Erregimen Demografikoak: Sarrera

Espainiako biztanleriaren mugimendu naturalen bilakaeran, zenbait etapa edo erregimen demografiko bereizten dira. Horietako bakoitzean, jaiotzak, heriotzak eta berezko hazkundeak ezaugarri homogeneoak dituzte.

Antzinako eta Gaur Egungo Erregimenak

Antzinako erregimen demografikoak jaiotza eta heriotza tasa handiak ditu, eta berezko hazkunde txikia du. Gaur egungo erregimenak, ordea, jaiotza eta heriotza tasa txikiak ditu, eta, beraz, berezko hazkundea ere txikia da.

Jaiotza Tasaren Bilakaera

Antzinako Erregimeneko Jaiotza Tasa

XX. mendean jaiotza tasak balio handiak zituen, baina mende bat beranduago nabarmen behera egin zuen. Horren arrazoiak honako hauek ziren:

• Nekazaritza-ekonomia eta nekazaritza-gizartea nagusi zirelako.
• Haurrak oso gazte hasten ziren lanean, soroko beharrak egiten laguntzen zuten, eta gurasoen etorkizuna bermatzen zuten, ez baitzegoen istripu asegururik ezta erretiro-sistemarik ere.
• Jaiotzak kontrolatzeko ez zegoen sistema eraginkorrik. Aukera bakarra krisian zeuden inguruetan ezkontzaren adina atzeratzea zen, eta, horren ondorioz, emakumezkoen aldi ugalkorra eta haur kopurua murriztu egin ziren.

Gaur Egungo Jaiotza Tasa

Gaur egun, jaiotza tasa oso txikia da (2001ean %10ekoa zen), baita ugalkortasun indizea ere (1,24 haur emakume bakoitzeko). Jaiotza tasa apur bat berreskuratu egin da inmigrazioaren eraginez, baina Espainiako biztanleriak malthusianismo jokabidea, jaiotza kontrolatzeko, izaten jarraitzen du.

Horren arrazoiak ekonomian eta gizartean izandako aldaketak izan dira:

• 1975eko krisiaren eraginez langabeziak gora egin zuen, bikoteen jaiotzak murriztu egin ziren, eta gazteen ezkontza-adinak atzera egin zuen, lana aurkitzea zaila zelako. Horren eraginez, emakumezkoen aldi ugalkorra murriztu egin zen.
• Bizi-mailak eta kultura-mailak gora egin dute, eta, horren eraginez, seme-alaben balorazioa aldatu egin da.
• Gizarte-babesaren aurrerapenaren eraginez, seme-alabak ez dira gurasoen zahartzaroko asegurua.
• Gizabanakoek trebakuntza eta ongizatea baloratzen dituzte; beraz, seme-alaba gutxiago izatea eta horiek hobeto artatzea ohiko aukera da, behar duten gastuak eta arreta agertzen baitira.

Heriotza Tasaren Bilakaera

Antzinako Erregimeneko Hilkortasuna

Antzinako erregimenak hilkortasun handia eta gorabeheratsua zuen, baina 1870etik aurrera behera egin zuen. Horren arrazoiak honako hauek ziren:

• Bizi-maila baxuak eta medikuntzaren eta osasun-zerbitzuen baldintza kaskarrak.
• Dieta urria zen, nekazaritzako ekoizkortasuna txikia zelako; proteinarik ez zegoen, eta biztanle gehienak gaizki elikatuta eta ahulduta zeuden.
• Airez zabaldutako gaixotasunak ere nabariak izan ziren. Gaixotasun kutsakorrek garrantzi handia zuten.
• Medikuntza atzeratua zegoen, eta higienerik ez.
• Hilkortasun handiaz gain, hilkortasun katastrofikoaren uneak zeuden, izurriteek, gerrek eta laboreen uzta txarrek eraginda.
• Haurren hilkortasunak ere balio handiak zituen.

Gaur Egungo Hilkortasuna

Gaur egun, heriotza tasaren zifrak baxuak dira (2001ean %8,9koa zen), baina 1981etik aurrera gorakada nabarmena izan du, biztanleria zahartu egin delako. Hilkortasunak beherantz egiten jarraitzen du, eta horren erakusgarri da adinekoen bizi-itxaropena.

Hilkortasun orokorraren arrazoiak aldatu egin dira:

• Gaixotasun kutsakorren garrantziak behera egin du.
• Hiru gaixotasunek nagusitasuna lortu dute: bihotzekoak, arterietakoak, minbiziak eta istripuek.

Haurren hilkortasuna ere baxua da; batez ere, jaioberrietan gertatzen da. Oraindik ere murriztu egin daiteke, aurrerapen medikuei esker.

Hilkortasunaren beherakadak sexuen arabera (emakumezkoek bizi-itxaropen handiagoa dute, arrazoi biologiko eta soziokulturalen eraginez) eta lanbideen arabera (prestakuntza eta gizarte-maila zenbat eta txikiagoak izan, hilkortasun handiagoa da, goiko klaseek lanean hilkortasun txikiagoa dutelako eta osasun-zerbitzu gehiago eta kalitate handiagokoak eskuratu dituztelako) desberdintasunak erakusten ditu.

Berezko Hazkundea: Ondorioak

Amaitzeko, jaiotza eta heriotza tasen eraginez, berezko hazkundea lortzen dugu. XX. mendean txikia zen, eta gaur egun oraindik txikiagoa da (2001ean %1,12koa zen).