Erlijioaren funtzioa gaur egungo gizartean
Historian zehar, erlijioak gizartean funtzio ugari bete ditu: komunitatearen batasuna sendotu, azalpen kosmikoak eta existentzialak eskaini, eta arau moralak ezarri. Hala ere, Ilustrazioaren ondoren eta modernitatean barrena, hainbat filosofo —Marx, Nietzsche eta Freud, “susmoaren filosofoak” deiturikoak— erlijioaren funtzio eta egiazkotasuna zalantzan jartzen hasi ziren.
Susmoaren filosofoen ikuspegia
Marxentzat, erlijioa “herriaren opioa” zen, sistemaren injustiziak ezkutatzeko eta klase zapalduek beren sufrimendua arintzeko. Testuinguru ekonomiko eta politiko batean ulertu behar da haren ikuspegia, non erlijioak egitura sozialen mantentzaile gisa jarduten duen. Nietzscheren ustez, “Jainkoa hil da”, eta horrek balio tradizionalen gainbehera adierazten zuen; gizarte sekular batean, gizakiak berak asmatu behar du bizitzaren zentzua. Freudek, ikuspegi psikologikotik, erlijioa haurtzaroko beldurren proiekzio gisa interpretatu zuen, babes-beharraren adierazle.
Ikuspegi klasikoak eta morala
Bestalde, San Agustinentzat, erlijioa ezinbestekoa da gizakiaren barne-hutsunea betetzeko: Jainkoarekiko harremanik gabe, gizakiaren bihotza ez da inoiz asebetetzen. Haren ustez, giza izaeraren parte da transzendentzia bilatzea, eta fedeak benetako bake espirituala eskain dezake. Kantentzat, berriz, moralak fedean baino arrazoian izan behar du oinarria: agindu kategorikoaren bidez, fedea gabe ere portaera zuzena gidatu daiteke. Kantek etikaren unibertsaltasuna aldarrikatzen zuen, gizaki guztientzat baliagarri izango litzatekeen oinarria bilatuz.
Erlijioa gaur egungo gizartean
Gaur egun, erlijioaren lekua neurri batean beste fenomeno batzuek bete dute:
- Zientziak azalpenak eskaintzen ditu.
- Kontsumoak identitatea eraikitzen du.
- Mugimendu sozialek helburua ematen diete askori.
Horrez gain, ongizatearen kultura, auto-laguntza eta espiritualtasun sekularra gero eta indartsuago ageri dira, galdera existentzial berberak erantzun nahi dituztelarik. Hala ere, transzendentzia eta azken zentzua bilatzeko gizakiaren beharra ez da desagertu, eta erlijio tradizionalek oraindik paper garrantzitsua jokatzen dute askoren bizitzan, batez ere heriotzaren, minaren edo ziurgabetasunaren aurrean.