Erlijio-alienazioa: Jatorria eta Ikuspegi Filosofikoak
Alienazioa: Kontzeptuaren Jatorria eta Esanahia
Batzuen ustez, “alienazio” hitza alienus termino latinotik datorkigu. Termino hori salmentetan erabiltzen zen, saltzen edo oparitzen zena izendatzeko. Zentzu horretan, objektu bat “alienatzea” objektu hori oparitzea edo saltzea zen, hau da, gurea zen zerbait beste bati transmititzea.
Beste batzuen ustez, hori ez litzateke izango terminoaren esanahi zaharrena: “alienatua” edo “alienazioa” gaixotasun mentalarekin lotzen dute. Alienado edo aliené “psikotikoa” izendatzeko hitz zaharrak dira. Erich Frommek berak erabili zuen terminoaren esangura hori gaixotasun mentala izendatzeko: neurotikoa ez da bere ekintzen jabea.
Alienazioaren Bilakaera Filosofikoa XIX. Mendean
XIX. mendetik aurrera, Hegelek, Feuerbachek eta Marxek “alienazio” hitza beste esanahi batekin erabili zuten. Termino honekin ez zuten gaixotasun mentala izendatzen, baizik eta geure buruarengandik urruntze edo erbesteratze bat.
Hegelen Ikuspegia: Dialektikaren Motorra
Hegelen filosofian, alienazioa prozesu dialektikoan kokatu beharko dugu, “ukapenaren” une gisa. Espiritua materian azaleratzen da eta mugagabea mugatu bihurtzen da. Hegelen ustez, une hau guztiz positiboa eta beharrezkoa da, dialektikaren motorra.
Feuerbachen Erlijio-alienazioa: Gizakiaren Sorkuntza
Feuerbachek Hegelen ikuspuntua aldatu zuen: subjektua espiritua edo autokontzientzia izan beharrean, gizakia da alienatuta dagoena, gizaki konkretua. Ez da espiritu absolutuaren fasean gizaki errealaren alienazioa edo galera horren ezabatze idealistaren zain egon beharrik. Gizaki konkretu eta naturala da erreala. Alienazioa ez da prozesu dialektikoaren une aberasgarria, “desrealizazioa”, gizakiaren besterentzea, haren galera unea izango da.
Feuerbachen ustez, alienazio egoeran, gizakiak bere irudimenaren produktuak errealitatetzat hartzen ditu eta horien menpean kokatzen du bere burua. Alienazio motarik garrantzitsuena erlijiosoa da. Horretan, terminoen alderantzikatze bat gertatzen da: subjektua predikatu bihurtzen da. Jainkoak ez du gizakia sortzen; gizakiak sortzen du Jainkoa, bere ezaugarri onenak eta positiboenak ilusio horretan proiektatuz.
Jainkoa gizakiaren produktua da, baina alienus bihurtzen da eta gizakia menperatzen du. Feuerbachek mantentzen zuen alienazio hori kontzientzian zegoela eta kontzientziaren ekintza baten bidez desegin zitekeela.
Marxen Ekarpena: Kontzeptuaren Garapena
K. Marxek kontzeptu hau berreskuratu eta gehiago garatu zuen 1844ko Eskuizkribu Ekonomiko eta Filosofikoetan.