Enpresa Inbertsioak eta Politika Makroekonomikoa
Enpresa inbertsioek bi funtzio nagusi dituzte ekonomia orotan:
Eskariari tira egiten dio; eskaria handitzen da, enpresa batek inbertsio-ondasunak edo kapital-ondasunak erosten dituenean, horrek, epe laburrean, ekonomia osoko ekoizpenari eta enpleguari eragiten dio.
Herrialde bateko instalatutako ekoizpen-ahalmena handitzen du, ondasun-kapitalak pilatzen baitira, eta, beraz, epe luzerako ekonomia-hazkundea sustatzen du.
Enpresen inbertsioa hiru kategoria handitan banatzen da:
Plantan eta ekipamenduan egindako inbertsioa. Ondasun iraunkorrak eskuratzea helburu duena da, zenbait urtetan enpresaren ekonomia-jarduera gauzatzen lagunduko duten ondasunak eskuratzeko inbertsioak dira.
Eraikuntza. Bereziki eraikuntzarako diren ondasunetan eta ekipamenduan inbertitutakoaren batura da.
Izakinen aldakuntza. Ohiko portaera da etorkizunean salmenta hobeak izango direla aurreikusten denean, ekonomia hedaldiaren hasiera denean.
Inbertsioa baldintzatzen duten faktoreak
Zikloari lotutako sarrerak. Enpresa ikuspegitik, inbertitzea interesgarria izango da sarrera handiagoak lortzen badira, enpresak gehiago salduko badu, alegia.
Kostuak. Errentagarritasun-tasa handiagoa bada kostuak baino, merezi du zorretan sartzea inbertitzeko. Bi faktore izan behar dira kontuan:
Interes tasa - Zergak - Erabilitako ekoizpen ahalmena - Etorkizuneko espektatibak.
Faktore hauek eragiten dute eskaintza agregatuan:
Prezioen batez besteko maila - Ekoizpen kostuak - Enpresa-espektatibak
Oreka makroekonomikoa faktore hauen elkarrekintzaren emaitza izango da: merkatuaren barne indarrean, Gobernuaren ekonomia-politikaren eta merkatuaren kanpoko nahaste kontrolaezin eta iragarrezinekin elkarrenginarena.
Politika makroekonomikoaren helburuak:
Ekonomia hazkundea. Ekonomia hazkundeak aukera ematen duenez gizarteari eskainitako ondasunen eta zerbitzuen kantitatea eta kalitatea areagotzeko, Estatuak esku hartzen du ekoizpen maila handitzeko, edo hari eusteko. Ekonomia hazkundearen ekonomia-adierazle nagusiak BPGd-a eta NPGd-a dira.
Enplegu betea. Biztanleria aktiboaren %98 okupatuta dagoenean enplegu betea dagoela esaten da. Enplegu-maila neurtzen duten adierazleak: jarduera-tasa, okupazio-tasa eta langabezia-tasa dira.
Prezioen egonkortasuna. Ondasunen eta zerbitzuen prezioak kontrolatzea funtsezko da, kontsumitzaileek erosteko ahalmena ez galtzeko, bateik, eta inflazioak eragiten duen ziurgabetasuna saihesteko, bestetik. Gobernuek KPIaren aldakuntza erabiltzen dute.
Politika makroekonomikoko irizpideak
Iraunkortasuna. Ekonomia hazkundea areagotu egin behar da, edo eutsi egin behar zaio baina ez edozein prezioan.
Ekitatea. Merkatuaren funtzionamenduak desorekak sortzeko joera du, eta Estatua horiek zuzentzen saiatzen da, errentaren birbanaketaren bidez.
Bi defizit mota:
Defizit ziklikoa. Ekonomia-zikloan halabeharrez gertatzen diren ateraldietan sortzen da. Hazkunde aldietan desagertu ohi da defizit hori, Estatuak sarrera handiagoak lortzen baititu.
Egiturazko defizita. Defizit iraunkorra da.
Defizit publikoa finkatzeko, jokabide hauek izan ditzake Estatuak:
Zor publikoa jalkitzea - Zergak igotzea - Zirkulazioan dagoen diru-kantitatea handitzea.