Enpresa eta Establezimendu Kontzeptu Juridikoak
Enpresa Kontzeptu Juridikoa
Enpresa ekonomia unitate organiko gisa definitzen da. Ikuspegi juridikotik begiratuta, alde subjektiboa edo objektiboa bereiz ditzakegu:
- Subjektiboa: Antolatzailearen jarduera da, eta enpresa ideiari lotuko zaio.
- Objektiboa: Jarduera edo ideia horren zerbitzura antolatutako tresnak eta establezimenduak, negozio ideiei lotuko zaizkie.
Enpresa Izaerako Jardueraren Ezaugarriak
Enpresa izaerako jardueraren ezaugarriak hauek dira:
- Jarduera hori ekonomikoa izan behar da.
- Jarduera planifikatua izan behar da, zentzuzko egitasmo batekin.
- Lanbide jarduera izan behar da, sistematikoa eta irauteko joerarekin.
Jardueraren helburua ondasun nahiz zerbitzuak ekoiztea edo horiek merkatuan trukatzea izan behar da.
Merkataritzako Establezimendua
Enpresariak ezin izango du orokorrean bere jarduera gauzatu horretarako ondasun nahiz zerbitzu multzorik ez badu. Zuzenbidearen esparruan, kontzeptu ezberdinak dira establezimendua eta enpresa.
Enpresa eta Establezimenduaren arteko Bereizketa
Bereizketa juridikoa honakoa da:
- Enpresa: Ekonomia jarduera egiteko modua izango litzateke. Enpresa egintza juridikoaren kategorian sartzen da.
- Establezimendua: Ekonomia jarduera horren zerbitzura dagoen tresna multzoa izango litzateke. Balio ekonomikoa duten ondasun instrumentalaren kategorian sartzen da.
Establezimenduaren Osagaiak
Establezimendua mota ezberdineko ondasunek osatzen dute, eta esan beharra dago establezimendu eredu bakarra ez dagoela. Establezimenduaren osagaiak baturik eta koordinatuak daude helburu bera lortzeko: merkatuan ekoizpen jarduerari edo truke jarduerari zerbitzatzea.
Osagaiak honakoak izan daitezke:
- Higikorrak zein higiezinak.
- Ondasun gorpuzdunak edo gorputzgabeak.
- Ondasun kontsumikorrak eta kontsumezinak.
- Eskubide errealak eta kreditu eskubideak.
Osagai horiek, enpresariak bere borondatez bereiz ditzake establezimendutik, beste batzuen bidez ordezkatuz.
Establezimendu Nagusia, Sukurtsala eta Delegazioa
Enpresariak establezimendu ezberdinak erabil ditzake bere enpresa gauzatzeko. Leku ezberdinetan egon daitezke, baina herri berdinean ere koka daitezke.
- Establezimendu Nagusia: Enpresariaren egoitza moduan hartzen den establezimendua izango da.
- Sukurtsala: Gainontzeko establezimenduei ematen die legeak izena. Ikuspegi juridikotik ez dago ezberdintasunik establezimendu nagusiaren eta sukurtsalen artean.
- Delegazioa: Sukurtsaletik aparte, badago establezimendua deszentralizatzeko beste bide bat, delegazioa deitzen zaiona.