Enpresa eta Ekonomia Kontzeptu Nagusiak
Enpresa-egiturak eta Merkatu-joerak
- Kartelak: kontzentrazio horizontalak ere ekoizpen-sektore bereko enpresa-elkarteak dira.
- Holdinga: enpresak antolatzeko beste modu bat da; enpresa nagusi batek beste enpresa batzuetako akzioak eta partaidetzak erosten ditu eta enpresa horiek kontrolatzen ditu zenbait sektoretan.
- Globalizazioa: herrialdeen arteko ekonomia-harremanen hedapena da, mundu-ekonomia sortzeko adinakoa, non ekonomia bakoitza besteen mende dagoen.
- Nazioartekotzea: nazioarteko merkatuetara irekitzea da, enpresa batek nazioarteko merkatu horietan jarduteko egiten dituen eragiketak.
- Enpresa multinazionalak: ekoizpen-ahalmen handia duten merkataritza-sozietateak dira.
- Internet: interkonektatuta dauden eta elkar komunikatzeko gai diren ordenagailuen sare globala da.
Zuzenbidea eta Zergak
- Merkataritza-zuzenbidea: zuzenbidearen adarrak arautzen du enpresaburuak elementu pertsonalen eta errealen bidez egiten duen jarduera ekonomikoa.
- Zerga zuzena: pertsonak edo enpresak zuzenean zergapetzen dituzten zergak dira, etekina lortu dutelako edo beren jabetzako ondasun bat erabiltzeagatik.
- Zeharkako zerga: pertsonen ondasunen edo zerbitzuen kontsumoa eta ondasunen nahiz eskubideen eskualdatzeak zergapetzen dituzte.
- Ondarearen gaineko zerga: zerga zuzena eta pertsonala da, eta pertsona fisikoen ondarea zergapetzen du.
Enpresa Motak eta Jabetza
Nortasunaren arabera
- Banako enpresa: nortasun fisikoa duen enpresa mota da; hau da, enpresaren jabea pertsona fisikoa da.
- Banako enpresaburua: bere izenean eta enpresa baten bidez merkataritza-jarduera, industria-jarduera edo jarduera profesionala egiten duen pertsona fisikoa da.
- Sozietatea den enpresa: nortasun juridikoa duen enpresa da, jabeenaz bestelako nortasuna duena.
- Sozietate zibil pribatua: bi pertsonaren edo gehiagoren arteko kontratuan oinarritzen da; horren bidez, obligazioa hartzen dute dirua, ondasunak edo industria erkidegoan jartzeko, irabaziak elkarren artean banatzeko.
Kapitalaren jabetzaren arabera
- Enpresa pribatua: pertsona fisiko edo juridiko partikularren jabetzakoa (adibidez, Danone).
- Enpresa publikoa: Estatuaren edo erakunde publiko baten jabetzakoa (adibidez, Eusko Tren).
- Enpresa mistoa: Estatuaren eta partikularren artekoa (adibidez, Altadis).