Energia-motak eta iturriak: Gida osoa

Fisika20 api. 20263,23 KB

Energiaren definizioa

Energia sistema material batek bere barruan edo beste sistema batean aldaketak sortzeko duen gaitasuna da.

Barne energia: Gorputzek, beren molekulen edo atomoen higiduraren ondorioz duten energia da. Gorputzak atomoz osaturik daude eta mugimendu txikiak egiten dituzte.
Energia kimikoa: Konposatu kimikoen energia da eta erreakzio kimikoetan agertzen da.
Energia nuklearra: Atomoen nukleoetatik lortzen da:
- Fusio nuklearra: Atomo bien nukleoak elkartzen dira. Izarretan sortzen da.
- Fisio nuklearra: Elementu kimiko batzuen nukleo atomikoen zatiketatik sortzen da.
Energia elektromagnetikoa: Uhinen bitartez barreiatzen da.
Energia elektrikoa: Elektrizitatez kargatutako partikulak noranzko berean mugitzen direnean agertzen da.

Energia iturri ez berriztagarriak: Energiaren kontsumoaren erritmoa oso azkarra denean eta ekoizpena geldoa denean.
Energia iturri berriztagarriak: Energiaren ekoizpen-erritmoa eta kontsumoaren erritmoa antzekoak direnean.

Petrolioa: Itsasotik eta lur azpitik lortzen da; erregai eta lehengai moduan erabiltzen da.
Gas naturala: Buztin eta kareharrietatik ateratzen da; sukaldeetan, berogailuetan eta zentral elektrikoetan erabiltzen da.

Eguzki energia: Bide fotovoltaikoetan biltzen da.
- Abantailak: Agortezina eta kostu txikikoa da.
- Desabantailak: Aldakorra da eta paisaia aldatzen du.
Energia hidraulikoa: Presetan bildutako uraren masak duen energia da. Goitik behera erortzean turbinak higitzen ditu, elektrizitatea sortuz.
- Abantailak: Garbia da.
- Desabantailak: Ingurumen-inpaktua sortzen du.
Biomasa energia: Landare edo animalien jatorriko material organikoa da. Gasa, bero-energia eta elektrizitatea ekoizteko erabiltzen da.
- Abantailak: Aprobetxagarria da eta ez da oso kutsakorra.
- Desabantailak: Energia-errendimendu baxua du eta manipulazioa eskatzen du.

11. Gaia

Energia termikoa: Edozein gorputzek edo sistema materialek, bera osatzen duten partikulen higiduraren ondorioz duena da.
Tenperatura: Gorputzaren agitazio edo maila termikoa adierazten duen magnitude fisikoa da.
Beroa: Tenperatura desberdineko bi sistema materialen artean berez dabilen energia termikoa da.

Kondukzioa: Beroa solidoetatik hedatzeko mekanismoa da eta ez da materiarik garraiatzen.
Konbekzioa: Beroa fluidoetatik hedatzeko mekanismoa da eta materia garraiatzen da.
Erradiazioa: Beroa hutsean hedatzeko aukera ematen duen mekanismoa da.