Elektrizitatea eta magnetismoa: oinarrizko kontzeptuak

Elektrizazioa eta karga elektrikoa

• Elektrizazioa: gorputzek egiten duten prozesua indarra lortzeko.
• Karga elektrikoaren kontserbazioa: prozesu oroetan guztizko karga elektrikoak konstante irauten du.
• Karga elektrikoaren kuantizazioa: edozein karga elektriko kargaren oinarrizko unitatearen multiplo osoa da.

Coulomb-en legea eta eremu elektrikoa

Coulomb-en legea: bi karga elektriko puntualen arteko erakarpen edo aldarapen indarra bi kargen biderkaduraren zuzenki proportzionala da eta bien arteko distantziaren karratuarekiko alderantziz proportzionala.

Eremu elektrikoa

Eremu elektrikoa: gorputz kargatu batek karga elektrikoa edukitzeagatik bere inguruko espazioan sortzen duen perturbazioari deritzo.

Energia eta potentzial elektrikoa

Energia potentzial elektrikoa: q karga batek espazioko puntu batean duen energia potentzial elektrikoa da; eremu elektrikoak karga hori puntu horretatik infinituraino eramateko burutu behar duen lana da.

Potentzial elektrikoa: espazioko puntu bateko potentziala da; oinarrizki, energia potentzial elektrikoaren eta karga positibo unitarioaren arteko erlazioa adierazten du.

Magnetismoa eta eremu magnetikoa

Oersted-en esperimentua: korronte elektrikoak iparrorratzaren orratz iman bat desbideratzen du. Esperimentu honek agerian jarri zuen elektrizitatea eta magnetismoa estu erlazionaturik daudela.

Eremu magnetikoa eta zirkulazioa

Eremu magnetikoa: iman batek edo korronte elektriko batek bere inguruko espazioan sorturiko perturbazioa da.

Eremu magnetikoaren zirkulazioa: indukzio magnetikoaren eta ibilbide-elementuaren arteko biderkadura eskalararen integrala da, ibilbide horretan zehar burutua.

Indar magnetikoa eta Ampere

Korronte-elementu baten gaineko indar magnetikoa: eremu magnetikoak korrontea osatzen duten kargei egindako Lorentzen indar guztien erresultantea da.

Ampere unitatearen definizioa: bi korronte paraleloen arteko elkarrekintzatik abiatuz korronte intentsitatearen unitatea da. Ampere bat da bi eroale paralelo, mugagabe eta infinitu luzetan, zirkulatzen ari den korronte intentsitatea (tradizionalki horrela definitua izan da).

Atomoa: hidrogenoa eta eredu atomikoak

Hidrogeno atomoa: hidrogeno atomoa elektroi batez eta protoi batez osaturik dago.

Rutherford eta Bohr ereduak

Rutherford eta Bohr-en eredu atomikoa: atomoa nukleo batez eta elektroiak dituen inguruneaz osatuta dago. Nukleoan protoiak eta neutroiak daude eta bere inguruan elektroiak biraka dabiltza eguzki-sistemaren antzera. ()

Elektroiak planeten bezala biraka dabiltzenez, dagokien abiadura orbitala topatu behar dugu.

Oharra: Testu honek definizio eta kontzeptu nagusiak azaltzen ditu; ikerketarako eta ikasgaietarako erabilgarria da.