Ekosistemak, Klima eta Biodibertsitatea: Oinarrizko Kontzeptuak
Ekosistemak eta Landareen Funtzioak
Baso Euritsuak eta Mendiak
- Baso euritsu batean: Bizitza aniztasun handia dago. Prezipitazioek landareen hazkuntza sustatzen dute, eta horrek biodibertsitatea areagotzen du.
- Mendi baten ospean: Itzalari esker ur gehiago dago, lurrunketa gutxiago gertatzen da, eta horrek bizitza gehiago ahalbidetzen du.
Landareen Babes Funtzioa
Landareek lurzorua higaduratik babesten dute. Sustraiek lurrari eusten diote, uholde-uren eta haize indartsuen eraginez luiziak gertatzea eta lurzoru emankorra galtzea saihestuz.
Klima-aldaketa eta Berotze Globala
Ez, klima-aldaketa eta berotze globala ez dira gauza bera. Klima-aldaketa berotze globalaren ondorio bat da.
- Klima-aldaketa: Atmosfera-sistemaren egitura eta dinamikan gertatzen den doikuntza da.
- Berotze globala: Lurraren tenperaturaren aldaketa da, kasu honetan, berora.
Animalien Ezaugarriak eta Eboluzioa
Zergatik dira animalia poikilotermo asko uretakoak?
Uretako tenperatura zailagoa delako aldatzeko. Poikilotermoak gorputzeko tenperatura erregulatzeko gai ez direnez, uraren tenperatura egonkorragoa egokitzen zaie.
Eboluzio Biologikoa
Bai, izaki bizidunek denboran zehar izaten dituzten aldaketetan oinarritzen da eboluzio biologikoa.
Biodibertsitatea eta Espezie Endemikoak
Zer da espezie endemiko bat?
Gune edo eremu geografiko jakin batean soilik egoten diren eta beste inon aurkitu ezin daitezkeen espezieak dira.
Zergatik daude hainbeste espezie endemiko uharteetan?
Uharteetan espezieak isolatuta daudelako, ezin dira ez sartu ez atera, eta horregatik horrelako espezieak bertan bakarrik mantentzen dira.
Arrantza-lekuak Plataforma Kontinentaletan
Zergatik daude arrantza-leku asko plataforma kontinentaletan?
Eremu neritikoa delako; hau da, eremu argitsua, ez oso sakona eta mantenugaietan aberatsa. Bertan zelula bakarreko algak sortzen dira, eta hauek sare trofiko baten oinarri dira.
Ekosistemen Funtzio Garrantzitsuak
Uraren zikloa
Landareek xurgatzen duten uraren zati handi bat atmosferara itzultzen dute, infiltrazioa handitzen dute eta isurketa gutxitzen dute.
Ekosistemetako energia-fluxua
Fotosintesi-prozesuaren bidez, argi-energia energia kimiko bihurtzen dute, eta material organikoan finkatzen da energia.
Lurreko kolonizazioa eta eboluzioa
Uretako izaki bizidunek oxigenoa askatu zuten. Oxigeno hori atmosferara igo zen, ozono geruza sortuz. Ozono geruzak izpi ultramoreak blokeatu zituenez, uretako bizidunek ingurune lehorrak kolonizatu eta bertan eboluzionatu ahal izan zuten.
Materia organikoaren ekarpena
Atmosferako CO2 hartzen dute, eta fotosintesiaren bidez, molekula organiko gisa atxikitzen dute.
Materia ez-organikoaren ekarpena
Landareek eta algek zenbait substantzia (karbonoa, fosforoa, sufrea eta nitrogenoa) substantzia ez-organiko gisa atxikitzen dituzte, eta konposatu organiko bihurtzen dituzte.