Ekonomia eta Industria: Oinarrizko Kontzeptuen Gida

Geografia14 eka. 20255,65 KB

Ekonomia eta Industria: Oinarrizko Kontzeptuak

Lehengaiak: Naturako elementuak dira, gizakiok zuzenean kontsumitzeko, produktuak sortzeko eta energia-beharrak asetzeko erabiltzen ditugunak. Hiru lehengai mota daude: animalia-, landare- eta mineral-jatorrikoak.
Baliabide Berriztagarriak: Ez dira agortzen, edo denbora laburra behar da kontsumitu ondoren berriztatzeko.
Baliabide Berriztaezinak: Oso kantitate mugatuan daude naturan, edo haien sortze-prozesua oso geldoa da.

Energia-iturria: Industria-prozesuetan eta garraioan behar den indarrez hornitzen duten natura-baliabideei esaten zaie.
Energia nuklearra: Energia elektriko nuklearra mineral erradioaktiboen atomoen fisio-hausturatik sortzen da. Fisio-prozesua zentral nuklearretan egiten da.
Energia hidroelektrikoa: Uraren indarra erabiltzen da. Presak eraikitzen dira.
Biomasa: Energia elektrikoa sortzeko erabiltzen da. Errekuntza horretan askatutako beroa ura lurrun bihurtzeko erabiltzen da.
Energia geotermikoa: Lurraren barneko beroaz baliatzen da.
Marea-energia: Olatuen eta mareen mugimendua erabiltzen da elektrizitatea sortzeko.

Deslokalizazioa: Lurralde batean enpresa itxi eta beste toki batera berriro irekitzea.
Enpresa multinazionalak: Herrialde askotan jarduten dute.
Industria astuna: Beste industria batzuk hornitzen ditu, hau da: siderurgia, metalurgia, industria petrokimikoa, zementu-industria eta ekipamendu-ondasunen industria. Lehengaiak erauzten diren lekuetatik gertu kokatzen dira edo baliabide horiek jasotzen dituzten portuetatik (tresnak, garraioa, zura, etab.).
Industria arina: Produktu landuz hornitzen ditu kontsumitzaileak. Kontsumo-ondasunen industria ere esaten zaio: elikagaigintza, kimiko arina, elektronikoa, automobilgintza eta ehungintza.
Industrien kokapena: Zazpi faktorek eragiten dute: garraio-erraztasuna, eskulanaren eskuragarritasuna, prestakuntza eta kostuak, kontsumitzaileengandik hurbil egotea, faktore politikoak, beste industria batzuetatik hurbil egotea, lurzoruaren prezioa eta natur baliabideen ugaritasuna.

Garraio-zerbitzuak: Garraiobideak eta zerbitzu horien arteko loturak egiten dituzten zerbitzuak dira.
Lehorreko garraioak: Bi mota daude: errepideko garraioa eta trenbide bidezkoak.
Aireko garraioa: Bidaiak eta bolumen txikiko salgaiak eramateko erabiltzen da. Alde ona lastertasuna da. Alde txarra, zarata handia egiten dutelako eta erregai asko kontsumitzen dutelako.
Turismoa: Gure ingurunetik kanpo dugun edozein joan-etorri da, gutxienez 24 orduko egonaldia igarotzeko. Bederatzi turismo mota daude: kostakoa, mendikoa, abentura-turismoa, landa-turismoa, kultura-turismoa, erlijio-turismoa, osasun- eta ongizate-turismoa eta gastronomia-turismoa.

Industria herrialde garatuetan	Industria herrialde azpigaratuetan
Munduko industria-enpresa handi gehienak herrialde garatuetakoak dira.	Industria gutxi dago. Azken urteotan bizkor industrializatzen ari dira.
Enpresa horietako asko multinazionalak dira.	Sarritan, enplegua multinazionalen mende dago.
1990eko hamarkadatik, garapen-maila txikiko herrialdeetan kokatu dira. Zenbait faktorek eragin dute hori: eskulan ugaria eta merkea da, eta liskar gutxi sortzen ditu.	Gobernuek eskaintzen dizkiete multinazionalei enpresa horien inbertsioak erakartzeko.
Produktibitate handia dute, baina gero eta jende gutxiago jarduten du industria-sektorean.	Multinazionalek alde ona eta alde txarra dituzte.

Barne-merkataritza	Kanpo-merkataritza
Handizkaria: Produktu kantitate handiak ekoizleari zuzenean erosi eta ondoren txikizkariei saltzen dizkien merkatari edo enpresa da.	Herrialdeen artean egiten den merkataritza da.
Txikizkaria: Kontsumitzailearekin zuzenean aritzen den merkataria edo saltokia da, eta produktuak kantitate txikitan saltzen ditu.	Inportazioak eta esportazioak egiten dira.
	Merkataritza-balantza eta ordainketa-balantza.