Descartesen Filosofiaren Gakoak: Metodotik Jainkora
Zalantza Metodikoa
Descartesen metodoaren lehen atala da: dena zalantzan jarri, nabaria dena aurkitu arte. Metodo osoari izena ematen dio horrek: zalantza metodikoa. Lehenik, zentzumenetatik jasotakoa zalantzan jartzen du; ondoren, matematikatik lortutakoa. Zerbaiti buruz zalantza txikiena badu, baztertu egiten du, zalantzarik sortzen ez diona aurkitu arte. Hala, bere metodoko lehen erregela sortuko du: nabaritasunarena. Gainera, irizpide honi esker lehen egia lortzen du: arimaren existentzia, hau da, cogito ergo sum.
Gorputza eta Munduaren Egia
Munduaren existentzia Descartesek aurkitzen duen hirugarren egia da. Hasieran, zentzumenen bidez ezagutzen zuenez, baztertu egin zuen. Baina, Jainkoa existitzen denez (filosofoaren bigarren egia), mundua Berak sortutakoa dela ondorioztatzen du. Hau da, munduaren existentzia egia da, Jainkoaren bermearekin. Munduaren atributua hedadura da, eta Descartesek dio dena materiaz beteta dagoela.
Substantzia Kartesiarrak
Substantzia, Descartesentzat, existitzeko beste ezerren beharrik ez duen hori da, Jainkoaren kasuan izan ezik (Jainkoa baita substantzia bakarra zentzu hertsian). Descartesek hiru substantzia mota bereizi zituen. Horien existentzia ez dugu zuzenean hautematen, beren atributuen bidez baizik:
- Jainkoa (Substantzia infinitua): atributua perfekzioa.
- Arima (Substantzia pentsatzailea edo res cogitans): atributua pentsamendua.
- Mundua/Gorputza (Substantzia hedatua edo res extensa): atributua hedadura.
(Descartesek Aristotelesek substantziei buruz zuen definizioa moldatu zuen definizio berri hau emateko).
Arima eta Pentsamendua
Arima Descartesek bereizitako hiru substantzietako bat da. Pentsamendua du bere atributu nagusitzat. Gainera, Descartes dualista denez, gizakia bi zati nagusik osatzen dutela dio: arimak eta gorputzak. Bi substantzia horiek (arima eta gorputza) guruin pinealaren bitartez elkarrekintza dutela baieztatzen du.
Nabaritasuna: Argiro eta Bereziki
Nabaritasun-erregelaren ezaugarri nagusiak argia eta bereizgarria izatea dira. Nabaritasun-erregela Descartesen metodoaren lehen araua da, hutsik ez egiteko balio duena. Egiatzat hartu aurretik, ideiek nabaritasunaren irizpidea bete behar dute; hala ez bada, ezin dira onartu. Ideia bat nabaria da honako bi baldintzak betetzen dituenean:
- Argia: adimenari bat-batean eta zalantzarik gabe aurkezten zaion ideia da.
- Bereizgarria: beste ideia guztietatik argi eta garbi desberdintzen den ideia da, nahasketarik gabe.
Jainkoa: Substantzia Nagusia
Jainkoa Descartesek bereizitako hiru substantzietatik bigarrena da (bere aurkikuntza-ordenaren arabera). Gainera, benetako substantzia bakarra da (zentzu hertsian), beste biak (arima eta mundua) Honi esker existitzen baitira. Bere atributu nagusia perfekzioa da; hain zuzen ere, horrela frogatu zuen Bere existentzia. Perfekzioaren ideia ideia sortzetikoa da, Jainkoak guregan jarria, Jainkoa Bera perfekzio absolutua baita. Beraz, ona eta engainatzailea ez dena da. Descartesek hiru ideia mota bereizi zituen (sortzetikoak, jasoak eta faktizioak), eta horien artean, Jainkoaren ideia sortzetikoa dela argudiatu zuen, Bere existentzia frogatzeko bide gisa (gai honetan gehiago sakondu gabe hemen).