Descartes eta San Agustinen Filosofia: Grinak, Ezagutza eta Zoriona

Pasioa (Grimak)

Descartesek grinak arimaren mugimendu gisa hartzen ditu. Erantzun automatikoak dira, gorputzetik eta burutik sortzen direnak. Grina hauek emozio batzuk barne hartzen dituzte, hala nola: maitasuna, desioa, poza, tristura, etab.

Baina, erantzun automatikoak izan arren, Descartesek ez du esaten ezin ditugula grinak kontrolatu. Hau da, arrazoia ager daiteke grinak kontrolpean jartzeko.

Enpirismoa

Enpirismoaren arabera, ezagutza eskuratzeko modu egokiena estimuluetatik jasotzea da, ezagutzaren iturri gisa. Mugimendu honetako bi figura garrantzitsu eta nabarmenenak John Locke eta David Hume dira, enpirismoa bultzatu baitzuten beren ezagutza aurkezpenen eta lanen bidez. Enpirismoak jatorrizko ideiak ukatzen ditu: gizakiok bizitzen eta gauzak esperimentatzen ditugun heinean, zentzumenetatik jasotakoa ere ezagutzaren iturria da; izan ere, jaiotzean tabula rasa dago gogamenean, hau da, orri zuria, gure ezagutza nulua da.

Enpirismoak eszeptizismoarekiko posizio garrantzitsua hartzen du. Aristotelesek (enpirismoarekiko aurrekari esentziala) esan zuen bezala, zentzumenetatik datorren ezer ez dago gure gogamenean.

Ideia Motak

Zalantza prozesuan, Descartesek substantzia gisa identifikatu zuen gizakia; beraz, ziur dakigun bakarra pentsatzen dugula da. Hona hemen pentsatzen ditugun hiru ideia motak:

• Ideia arrotzak: kanpoko errealitatetik datoz, eta zentzumenetatik antzematen ditugun gauza naturalak dira; honen adibide bat zuhaitza izan daiteke.
• Ideia artifizialak: gure asmakuntzak eta gogamenak sortutako irudikapenak dira; honen adibide bat adarbakarra, zentauroa, edo itsaslamina izan daiteke.
• Jatorrizko ideiak: jaiotza baino lehen ditugunak dira, ezer dastatu, ikusi, usaindu, entzun edo esperimentatu baino lehen jadanik ditugunak. Descartesek gehien aztertu eta landu zuen ideia mota da.

Jainkoaren Existentzia

Descartesek dio Jainkoaren ideia ez datorrela zentzumenetatik, Jainkoa infinitua eta perfektua baita, eta gure pertzepzioak mugatuak direla. Hala ere, Descartesek dio Jainkoaren existentzia egiazta daitekeela, Descartesengan pentsatzen dugun moduan pentsatzen badugu. Izaki perfektu baten ideia ezin dela esperientzia enpirikotik sortu eta kausa perfektu batean oinarritu behar duela dio, hau da, Jainkoarengan bertan. Jainkoaren berezko ideiaren existentziak Jainkoaren existentzia dakar bere kausa gisa.

Intuizioa eta Dedukzioa

Descartesentzat, "intuizioa" eta "dedukzioa" gogamenaren funtsezko bi operazio dira, nahiz eta ahalegin guztiak egiten dituen azken hori lehenengora murrizten saiatzeko. Metodoa bi operazio mental horiek behar bezala erabiltzeko arauak dira. Metodoaren helburua intuizioaren ariketa ahalbidetzea, dedukzioak egiteko modu egokia adieraztea eta ordena jarraitzea izango da. Horrela, gogamena zientziaren atalean kokatuko du.

Jakinduria

San Agustinek dio egia bilatzen dutenek egia aurkitu nahi dutela zoriontsu izateko, baina hori lortzen ez badute, beren ahaleginetan porrot egingo dutela. Zoriontsu ez bada, ez da jakintsua; beraz, egia aurkitzen ez duen akademikoa ez da jakintsua.

Zoriona

San Agustinek filosofiari gorazarre egiten dio, baina ohartarazten du ez dela nahikoa nahi den bezala bizitzea; komeni ez dena desiratzea zoritxarra da. Hobe da nahi dena ez lortzea, ona ez dena lortzea baino. Gaizki zuzendutako borondate batek zorte txarrak baino sufrimendu gehiago eragiten du.