Desamortizazioa, 1868ko Iraultza eta Lehen Errepublika
Desamortizazioaren emaitzak
Ondorio ekonomikoak
- Landatutako azalera hedatu eta nekazaritzak produktibitate handiagoa lortu zuen.
- Hamarrena abolitu zen.
- Mesta ezabatu zen.
- Garraio eta komunikazio baldintzak hobetu ziren.
- Zerealen aldeko politika protekzionistak ezarri ziren.
Seiurteko Demokratikoa
1868ko Iraultza: Ekarritako eraldaketak
- Liberalismoaren esangura berria baieztatu zen.
- Aurreko hamarkadetako jeneralen erregimena bertan behera geratu zen.
- Gizarte zibilak garaipena lortu zuen.
1868ko Konstituzio Demokratikoa
Behin-behineko gobernuaren osaera
Union Liberal eta aurrerakoiak.
Gorteen konposaketa
Gobernu koalizioak argi eta garbi irabazi zuen arren, errepublikanoek ordezkaritza esanguratsua lortu zuten eta karlismoaren presentzia sinbolikoa agertu zen.
Konstituzioan jasotako printzipioak
- Nazio subiranotasuna.
- Aginte banaketa.
- Biltzeko eta elkartzeko eskubidea.
- Kultu askatasuna.
- Gizonezkoen sufragio unibertsala (25 urtetik gorakoak).
- Hautesleak izateko betekizun berberak.
- Bi ganbarako Gorteak.
Bost hilabetez eztabaidatu eta 1869ko ekainean onartu zen.
Lehen Errepublika
Errepublika Bateratua
Presidentea: Estanislao Figueras. Helburua: Gorteak deitzea.
Arazo larrienak:
- Ogasuna amaitzea.
- Gerra karlista iparraldean.
- Kubako arazoa.
- Moderantismorako joera zuen armada.
Martxan jarritako neurriak:
- Amnistia zabala aldarrikatzea.
- Puerto Ricon esklabotasuna abolitzea.
- Soldadutza derrigorrezkoa kentzea.
Errepublika Demokratiko Federala
1. gobernu burua: Pi i Margall. Taldeak eta usteak: toleranteak (gehiengoa) eta ez-toleranteak. Federazioa behetik hasita eraiki nahi zuten.
2. gobernu burua: Salmeron. Hartutako neurriak: ordena modu militarrean berrezarri eta langileen mugimendu internazionalistak modu berezian zapaldu. Dimisioaren arrazoia: kontzientzia karguak.
3. gobernu burua: Emilio Castelar. Funtsesko programa: ordena berrezarri. Desordenak: karlisten aurkako gerra iparraldean eta Kubako gerra. Dimititu egin zuen, gobernua eskuinerantz bideratu zelako eta ezkertarrak dimitiarazi zituelako.
Errepublikaren amaiera
Ahalegin hori Pavia jeneralaren estatu kolpeak geldiarazi zuen urtarrilaren 2tik 3rako gauean. Guardia Zibilaren laguntzaz, Gorte Konstituziogileak desegin zituen.