Demografia: Kontzeptuak eta Biztanleriaren Banaketa

Geografia30 urt. 20263,75 KB

Demografiako Oinarrizko Kontzeptuak

Jaiotza-tasa: Herrialde jakin batean urtebetean mila biztanleko zenbat haur jaio diren adierazten du.
Heriotza-tasa: Herrialde jakin batean urtebetean mila biztanleko zenbat pertsona hil diren adierazten du.
Ugalkortasun-tasa: Emakume ugalkor bakoitzari batez beste dagokion seme-alaba kopurua adierazten du.
Bizi-itxaropena: Jaioberri bakoitzak batez beste bizi dezakeen urte kopurua adierazten du.
Berezko hazkundea (hazkunde begetatiboa): Toki jakin batean urtebetean izandako jaiotza eta heriotza kopuruen arteko aldea adierazten du, ehunekoen bidez.
Biztanleria-dentsitatea: Tokian tokiko biztanle kopuruaren eta azaleraren (kilometro karratuko) arteko lotura da.
Migrazio-saldoa: Immigrante kopuruaren eta emigrante kopuruaren arteko aldea da.

Munduko biztanleria era desorekatuan banatuta dago. Biztanle gehien dituzten lekuak honakoak dira:

Ur askodun lekuak.
Klima epeldun lekuak.
Haranak eta lautadak (lur emankorrak eta erliebe egokia nekazaritzarako eta eraikuntzarako).
Energia-baliabideak dituzten eremuak.

Ipar hemisferioan eta klima epeleko zonetan.
Kontinente jendeztuetan; biztanleriaren erdia baino gehiago hegoaldeko eta ekialdeko Asian bizi da.
Munduko bi herrialde jendeztuenak: Txina eta India.
Hiri-eremuak landa-eremuak baino askoz ere jendeztatuagoak dira.

Herrialde pobreetan: Umeak txikitatik daude lanean; beraz, komeni da seme-alaba ugari izatea.
Herrialde garatuetan: Umeak 16 urtera arte ez dutenez lanik egiten, zama ekonomiko handia dira.
Kultura: Zenbat eta gizartean kultura-maila altuagoa izan, orduan eta seme-alaba gutxiago izaten dira.
Erlijioa: Zenbat eta erlijioaren eragina handiagoa izan, orduan eta seme-alaba gehiago izaten dira.

Herrialde garatuetan: Pertsona zaharrek gastuak dakartzate osasunean, pentsioetan eta egoitzetan. Jaiotza-tasa handitu nahi da haurtzaindegiak sortuz, familia ugariei laguntzak emanez eta gurasoen lanaldia murriztuz.
Herrialde azpigaratuetan: Biztanleria ekonomia baino gehiago hazten ari da, eta horrek langabezia eta miseria dakar. Politika antinatalistak ezartzen dira, adibidez, haur bat baino gehiago dutenei isunak jarriz.

XX. mende amaierara arte: Asko hazi zen (jaiotza-tasa altuagatik eta heriotza-tasa baxuagatik).
XX. mende amaieratik aurrera: Berezko hazkundea murriztu egin da.

Jaiotza eta ugalkortasun tasen jaitsiera: Emakumea lan-munduan sartzeagatik, antisorgailuen hedapenagatik eta amatasuna atzeratzeagatik.
Bizi-itxaropena luzatzea: Heriotza-tasa jaistearen ondorioz.

Espainiako biztanleria zahartuta dago.
Modu desorekatuan banatuta dago: biztanleriaren %60 lau autonomia-erkidegotan pilatzen da: Madril, Valentzia, Katalunia eta Andaluzia.
Kostaldeko probintziak barnealdekoak baino jendeztatuagoak daude (Madril salbuespena da).
Biztanleria gehiena hirietan pilatzen da; landa-eremuak, berriz, ia hutsik daude.