Bizkaiko Meatzarien Borroka 1896an: Greba Mehatxua Jauntxoen Abusuen Aurkako

Bizkaiko Meatzarien Borroka 1896an

Greba Mehatxua Jauntxoen Abusuen Aurkako

Sarrera: 1896ko maiatzaren 23an, Facundo Perezaguak, euskal sozialismoaren aitzindariak, Lucha de clases Bilboko astekari sozialistan argitaratu zuen artikulu baten pasartea aztertuko dugu. Testu politiko eta publiko hau Bizkaiko langileei zuzenduta dago, Berrezarkuntza garaian, Bizkaiko langile-mugimenduaren hasieran. Artikuluaren helburua Bizkaiko meatzarien egoera salatzea da.

Meatzarien egoera eta eskaerak

Perezaguak adierazten duenez, Bizkaiko meatzariek maiatzaren 1ean manifestazioak egin zituzten. Batzorde bat eratu zuten, eta botere publikoei eta bere ordezkariei eskatu zieten meatze eskualdeetako jauntxoek ezarritako barrakoi eta derrigorrezko dendak kentzeko. 1890eko Greba Handiaren ostean adostutako akordioak ez zirela bete salatu zuen. Esklabotasun berriaren ikurrak zirela adierazi ondoren, ohartarazi zuen gobernuak eskaerak ez bazituen onartzen, meatzariak grebara joko zirela kuartel eta dendak desagerrarazteko.

Testuinguru historikoa

XIX. mendearen azken laurdenean, Bilboko itsasadarraren ezkerraldean gertatu zen industrializazioak eta Bizkaiko meategien ustiakuntzak lan-esku ugaria behar zuten. Horren ondorioz, Bizkaian industria-proletalgoa sortu zen, neurri handi batean kanpotik etorritako jendearekin osatua.

• Langileak sozialismoaren eskutik hasi ziren antolatzen.
• Sozialismoa euskal sindikalismoaren indar nagusia izan zen XX. mendearen zati handi batean.
• Beste sindikalismo mota batzuk ere agertu ziren: katolikoa, abertzalea (EAJri lotua), eta anarkosindikalismoa (presentzia ahula).

Sozialismoaren gorakada Bizkaian

Sozialismoa Facundo Perezaguaren eskutik heldu zen Bizkaira. 1886an lehenengo talde sozialista sortu zuen Bilbon. 1890ean, Greba Handia egin zen, meatzariek hasi eta siderurgia eta ontzigintzara zabaldu zena. Greba horrek bultzada handia eman zion sozialismoari. 1891ko udal hauteskundeetan, Bizkaian lehenengo zinegotzi sozialistak lortu ziren. La Lucha de Clases sozialismo bizkaitarraren komunikabide nagusia izan zen. Tomás Meabek, bere zuzendariak, Agrupación de Jóvenes Socialistas sortu zuen. 1915etik aurrera, Indalecio Prietok hartu zuen Bizkaiko sozialismoaren buruzagitza. XIX. mendearen amaierara arte, euskal sozialismoa Bizkaira mugatu zen.

Abertzaletasunaren eta katolizismoaren eragina

Sabino Aranak sozialismoa "ateo eta maketoen ideologia"tzat jo zuen. Langile euskaldunak sozialismotik urruntzeko, Solidaridad de Obreros Vascos (gero Solidaridad de Trabajadores Vascos) sortu zen 1911n, izaera abertzale eta katolikoarekin.

Barrakoien arazoa

Industrializazioaren ondorioetako bat barrakoiak izan ziren, batez ere meatze-zonetan. Meatzeak hiriguneetatik urrun zeudenez, nagusiek barrakoiak eraiki zituzten langileentzat. Gela bakar batean ehun ohe baino gehiago pilatzen ziren. Barrakoiak derrigorrezkoak izateaz gain, langileek enpresaren kantinetan erosi behar zuten, prezio altuetan eta kalitate txarreko elikagaiak kontsumituz. Horrek gaixotasunak eta rakitismoa eragiten zuen. Meatzarien lan-jardunaldi luzeek ere egoera okerragotzen zuten.