Bizidunen Sailkapena eta Biodibertsitatea

Klasifikazioa

Bizidunek amankomunean dituzten ezaugarrien arabera sailkatzea da:

• Irizpide logikoen arabera ordenatu
• Ezagutza antolatu eta sistematizatzeko modua
• Klasifikazio biologikoa bizidunen biodibertsitateari zentzua ematen laguntzen du.

Hierarkia Taxonomikoa

• Erreinua
• Phylum/Filoa
• Klasea
• Ordena
• Familia
• Generoa
• Espeziea (Adibidez: Animalia, Chordata, Mammalia, Primate, Hominidae, Homo, sapiens)

Sistematika: Organismoen arteko erlazioak, forma eta dibertsitatearen ikerketa zientifikoa.

Taxonomia: Sailkapenaren ikerketa teorikoa, oinarriak, prozedurak eta erregelak kontuan hartuz.

Sailkapena: Organismoen antolaketa, euren artean erlazioa dagoela oinarritzat hartzen duen hitz sistema.

Filogenia: Organismoen arteko ahaidetasun erlazioen irudikapen grafikoa, prozesu ebolutiboa islatuz.

Monerak

• Organismo zelulabakar prokariotikoak.
• Egitura zelular asko falta zaizkie.
• Oso txikiak eta aldakorrak.
• Ugalketa bikoizketa zelularrez edota filamentuen apurketaz.
• Batzuk independenteak, baina orokorrean kolonietan bizi dira.
• Gehienbat bakterioak eta alganberde-urdinak dira: Arkeobakterioak eta Eubakterioak.

Protistak

• Organismo eukariota zelulabakarrak edo zelulanitzak.
• Organulu espezifikoak aurkezten dituzte.
• Alga zelulabakarrak, protozooak, eta amebak dira; bizi askekoak, parasitoak edo simbionteak.

Onddoak

• Organismo eukariotikoak.
• Ugalketa esporen bidez (sexualak nahiz asexualak).
• Elikadura heterotrofoa.
• Kitinazko pareta zelularra.
• Onddoak eta lizunak.

Landareak

• Organismo eukariotiko zelulanitzak.
• Ez dituzte desplazamenduak egiten.
• Autotrofoak dira, fotosintesiaren bidez elikagaiak lortzen dituzte.
• Banaketa garrantzitsuena honako hau da:
  • Briofitak: Hepatikoak eta goroldioak.
  • Pteridofitak: Iratzeak.
  • Gimnospermak: Pinuak, izeiak, zedroak...
  • Angiospermak: Belarrak, arteak...

Animaliak

• Organismo eukariotiko zelulanitzak (kloroplasto eta pareta zelular gabekoak).
• Heterotrofoak.
• Desplazatzeko gaitasuna.
• Ugalketa, gehienetan, sexuala.

Biodibertsitatea

(dibertsitate biologikoaren laburdura), izaki bizidunen zenbatekoa, barietatea, eta aldakortasuna islatzen du, baita hauen lekualdaketak denboran zehar ere.

• Geneak: Espezien barruko dibertsitatea.
• Espezieak: Espezien arteko dibertsitatea.
• Ekosistemak: Espezieak bizi diren ekosistemen dibertsitatea.