Biomolekulak: Entzimak, Proteinak, DNA eta RNAren Oinarriak
Entzimak: Molekula Mota eta Funtzioa
Entzimak jarduera katalitikoa duten proteina-izaerako molekulak dira, katalizatzaile biologikoak dira. Katalizatutako erreakzioan espezifikotasun handia dute, eta bakoitzak molekula jakin batzuei baino ez die eragiten.
Zergatik dira entzimak oso espezifikoak?
Molekula jakin batzuei baino ez dietelako eragiten, hau da, substratu batzuei eta erreakzio kimiko batzuei. Horregatik, oso espezifikoak direla esaten da.
Koentzima bat
Holoentzimak proteina elkartuak dira, eta hauen zati ez-proteikoari kofaktoreak esaten zaio. Hauen barruan koentzimak daude; molekula organiko konplexuak dira eta osaeran bitamina bat agerian daukate askotan. Adibidez: Erriboflabina.
Aminoazidoak
Aminoazido baten egitura eta talde funtzional adierazgarrienak
Proteina-aminoazidoek amino talde aske bat (–NH₂) eta karboxilo talde bat (–COOH) dituzte. Amino taldeak izaera basikoa du, eta karboxiloak, aldiz, izaera azidoa.
Zenbat aminoazido desberdin agertzen dira proteinetan?
Hogei aminoazido desberdin agertzen dira proteinetan, horiei proteina-aminoazido esaten zaie.
Nukleosidoak eta Nukleotidoak
Nukleosido bat eta nukleotido bat: Zertan dira desberdinak?
Nukleotidoek fosfato taldea dute; aldiz, nukleosidoek ez. Egiturak honako hauek dira:
- Nukleosidoak: Pentosa eta base nitrogenatua.
- Nukleotidoak: Pentosa, base nitrogenatua eta fosfato taldea.
Zer funtzio betetzen dute base puriko eta pirimidinikoek?
Informazio genetikoa gordetzeaz arduratzen dira.
- Base purikoak: Adenina eta Guanina.
- Base pirimidinikoak: Timina, Zitosina eta Uraziloa.
Zer makromolekula lor daitezke nukleotidoen polimeraziotik?
ATP-a eta nukleotidoak lotura kobalenteen bidez osatzen dira. ATP-a energia garraiatzeko erabiltzen den molekula da. Lotura horiek energia handia dute, eta hautsiz gero, energia hori askatzen dute, metabolismoan beharrezkoa dena.
Transferentziazko RNAren Egitura
Transferentziazko RNAren egitura hiru dimentsiokoa da, L-itxurakoa. Eremu batzuetan, helize bikoitza eratzen du, eta, beste batzuetan, begiztak. Molekula plano batean kokatzen denean, hirusta hosto baten itxura dauka. Lau beso ditu:
- Beso hartzailea
- Antikodoia
- T besoa
- D besoa
Proteinaren Egitura eta Funtzioa
Zer da proteina bat?
Proteina aminoazidoz osatutako polimeroa da, C, H, O eta N unitateek osatzen dutena.
Zer nolako lotura mota eratzen dute proteina egituran?
Lotura peptidikoa osatzen dute. Ezaugarriak:
- Lotura bikoitzeko izaera partziala.
- Lotura kobalentea da.
- C, O, H, N plano berean daude.
- Trans motatako konfigurazioa.
Proteinaren egitura tertziarioa eta funtzio biologikoa
Bigarren mailako egiturak espazioan hartzen duen banaketa da, hirugarren mailako egitura izateaz gain, konformazio molekularra esaten zaio.
Konformazio motak
- Konformazio globularra: Proteina globularrak disolbagarriak dira eta funtzio dinamikoak betetzen dituzte. Adibidez, mioglobina proteina.
- Konformazio haritsua: Proteinak disolbaezinak dira eta egitura-funtzioak dituzte. Adibidez, zetaren kolagenoa.
Azido Nukleikoen Egiturak eta Desberdintasunak
Proteinen lehen eta bigarren mailako egiturak
Lehen mailako egitura: Proteina osatzen duten aminoazidoen lerro-itxurako segida da. Lotura peptidikoaz osatuta daude.
Bigarren mailako egitura: Aminoazido kateak espazioan hartzen duen banaketa da. Ohikoenak alfa-helizea eta beta-xafla dira.
DNAren eta RNAren arteko desberdintasunak
Biak nukleotidoz osatutako polimeroak dira, baina desberdintasun nagusiak hauek dira:
- Pentosa: DNAren pentosa desoxirribosa da, eta RNAren pentosa erribosa.
- Base nitrogenatuak: DNArenak Adenina, Guanina, Zitosina eta Timina dira; aldiz, RNArenak Adenina, Guanina, Zitosina eta Uraziloa.