Banaketa ekonomia

3.SISTEMA EKONOMIKOAK. OINARRIZKO ARAZOAK

Ekonomia guztiei, antolaketa ekonomikoa nolanahia izanda, 3 arazo/galdera konpondu/erantzun behar dituzte:

+Zer ekoiztu? Zein ondasun eta zerbitzu ekoiztu behar diren eta zein kantitateetan erabaki behar da. Hau da, urriak diren gure baliabideekin ze beharrizan asetu. (Adb.Osasun pub/pri.)

+Nola ekoiztu? Ondasunak sortzeko modu asko daude eta faktoreen konbinaketa eta teknika erabaki beharra dago. (Adb. Energia sortzeko ikatza, eguzkia…)

+Norentzat ekoiztu? Sortutako ondasun eta zerbitzuak nola banatu erabaki behar dira. Gizarte osoaren ala pertsona batzuen esku jarri behar da? Banatzeko orduan, bakoitzaren beharrak kontuan hartu. Gizarte osoak eskubidea hainbat zerbitzu eta ondasun eskuratzeko. Produktuen salmentatik lortutako dirua nola banatu erabaki.

4.MERKATU SISTEMA EDO SISTEMA KAPITALISTA

Merkatuak (enpresek eta kontsumitzaileak) hartzen du erabakia.

-Abantailak: 

Eraginkortasuna: Baliabideak ahal diren ondoren erabili - lehiakortasunari esker prezio onetan erostea lortzen da.

Askatasun ekonomikoa: Enpresek eta gizabanakoek aukeratu: zer produzitu, zertan lana egin eta zer kontsumitu.

-Desabantailak:

Desberdintasun ekonomikoak areagotu biztanleen artean.

Monopolioak direla eta, gehiegikeriak sortu.

Inguruarekiko errespetu eza.

Merkatu ekonomiko ezegonkorrak - langabezia

Beharrizan artifizialak sortu.

5.PLANIFIKAZIO ZENTRALEKO SISTEMA

Estatuak (estatua eta kontsumitzaileak) erabakiak hartu.

-Abantailak:

Sistema hau ezarri zuten herrialdeetan arazoak konpondu eta ekonomiaren garapena lortu - gizarte osoak oinarrizko beharrizanak izan.

Errentaren banaketa berdintasunezkoa

-Eragozpenak:

Enpresen helburua ezta benefizio gehien ateratzea, agindutakoa betetzen dute.

Ez dago pizgarririk kostuak murrizteko eta produktibitatea handitzeko.

Gehienezko burokrazia beharrezkoa da guztia koordinatzeko.

Eragozpen hauen ondorioz, errekurtsoak alferrikatu.

6.EKONOMIA MISTOKO SISTEMA

Gaur egungo sistemarik erabilena da.

Helburua: beste sistemen akatsak zuzentzea.

Merkatuaren abantailak eta estatuaren esku hartzea konbinatzen ditu.

Enpresek eta kontsumitzaileek hartu erabakiak zer, nola eta norentzat kontsumitu.

Merkatuak edo sektore publikoak merkatuan izandako garrantzia herrialde bakoitzean desberdina da.

7. PENTSAMENDUA ETA SISTEMA EKONOMIKOAK

+Liberalismo ekonomikoa: (4) 

Adam Smith XVIII

Autorearen ustez, merkatuak eta esku ikustezinak erantzuna eman 3 galderei

Prezioek eta dalmentek merkatua zuzentzen dute (esku ikustezina bezala)-lehentasuna eman

Estatuak ez du ekonomian parte hartzen

+Marxismoa: (5)

Kare Marx (XIX)

Lanik garrantzitsuena kapitala

Lehentasuna estatuaren parte hartzeari 

Biztanle guztiei oinarrizko beharrizanak asetu

Kontuan hartu alderdi ekologiko eta sozialak

Langilearen produkzioan geitutakoaren eta soldataren arteko aldea badago, diferentzia enpresarentzat.

+Keynesen teorema: (6)

Keynes (XIX-XX)

Merkatuaren arauak onartzen ditu.

Arazo ekonomikoak sortzean - estatuaren esku hartzea beharrezkoa

Bitarteko sistemaren alde dago.

+Neoliberalismoa: (4,6)

Keynesen ideiaren arrakasta eta sektore publikoaren pisuaren zalantzan jartzen du 70.Hamarkadan - merkatuan izandako konfiantza berpiztu.

Aipatu beharreko ekonomikalaria: Friednam

3.SISTEMA EKONOMIKOAK. OINARRIZKO ARAZOAK

Ekonomia guztiei, antolaketa ekonomikoa nolanahia izanda, 3 arazo/galdera konpondu/erantzun behar dituzte:

+Zer ekoiztu? Zein ondasun eta zerbitzu ekoiztu behar diren eta zein kantitateetan erabaki behar da. Hau da, urriak diren gure baliabideekin ze beharrizan asetu. (Adb.Osasun pub/pri.)

+Nola ekoiztu? Ondasunak sortzeko modu asko daude eta faktoreen konbinaketa eta teknika erabaki beharra dago. (Adb. Energia sortzeko ikatza, eguzkia…)

+Norentzat ekoiztu? Sortutako ondasun eta zerbitzuak nola banatu erabaki behar dira. Gizarte osoaren ala pertsona batzuen esku jarri behar da? Banatzeko orduan, bakoitzaren beharrak kontuan hartu. Gizarte osoak eskubidea hainbat zerbitzu eta ondasun eskuratzeko. Produktuen salmentatik lortutako dirua nola banatu erabaki.

4.MERKATU SISTEMA EDO SISTEMA KAPITALISTA

Merkatuak (enpresek eta kontsumitzaileak) hartzen du erabakia.

-Abantailak: 

Eraginkortasuna: Baliabideak ahal diren ondoren erabili - lehiakortasunari esker prezio onetan erostea lortzen da.

Askatasun ekonomikoa: Enpresek eta gizabanakoek aukeratu: zer produzitu, zertan lana egin eta zer kontsumitu.

-Desabantailak:

Desberdintasun ekonomikoak areagotu biztanleen artean.

Monopolioak direla eta, gehiegikeriak sortu.

Inguruarekiko errespetu eza.

Merkatu ekonomiko ezegonkorrak - langabezia

Beharrizan artifizialak sortu.

5.PLANIFIKAZIO ZENTRALEKO SISTEMA

Estatuak (estatua eta kontsumitzaileak) erabakiak hartu.

-Abantailak:

Sistema hau ezarri zuten herrialdeetan arazoak konpondu eta ekonomiaren garapena lortu - gizarte osoak oinarrizko beharrizanak izan.

Errentaren banaketa berdintasunezkoa

-Eragozpenak:

Enpresen helburua ezta benefizio gehien ateratzea, agindutakoa betetzen dute.

Ez dago pizgarririk kostuak murrizteko eta produktibitatea handitzeko.

Gehienezko burokrazia beharrezkoa da guztia koordinatzeko.

Eragozpen hauen ondorioz, errekurtsoak alferrikatu.

6.EKONOMIA MISTOKO SISTEMA

Gaur egungo sistemarik erabilena da.

Helburua: beste sistemen akatsak zuzentzea.

Merkatuaren abantailak eta estatuaren esku hartzea konbinatzen ditu.

Enpresek eta kontsumitzaileek hartu erabakiak zer, nola eta norentzat kontsumitu.

Merkatuak edo sektore publikoak merkatuan izandako garrantzia herrialde bakoitzean desberdina da.

7. PENTSAMENDUA ETA SISTEMA EKONOMIKOAK

+Liberalismo ekonomikoa: (4) 

Adam Smith XVIII

Autorearen ustez, merkatuak eta esku ikustezinak erantzuna eman 3 galderei

Prezioek eta dalmentek merkatua zuzentzen dute (esku ikustezina bezala)-lehentasuna eman

Estatuak ez du ekonomian parte hartzen