Arnas Aparatua: Egitura, Funtzioa eta Gas-trukea

Gure zelulek mantenugaietatik energia lor dezaten, oxidazio-erreakzio batzuk gertatzen dira. Horretarako, kanpoko aireko oxigenoa hartu, odolera eraman, eta, aldi berean, odoleko karbono dioxidoa kanporatu behar da.

Arnas aparatuak bi atal nagusi ditu: birikak eta arnasbideak.

Arnasbideak eta Osagaiak

• Sudur-hodiak: Airea barrura sartu, berotu eta hezetzen dute.
• Faringea: Airea laringera eramaten du; behealdean epiglotisa dauka.
• Laringea: Hodi laburra da, ahots-kordak dituena. Bibratzean, ahotsak sortzen ditu.
• Trakea: Airea biriketaraino eramaten du, C itxurako kartilagoz babestua dago. Horregatik zaila da zanpatzea.
• Bronkioak: Trakeatik biriketan sortzen diren bi hodiak dira.
• Bronkioloak: Bronkioetatik sortzen diren hodi meheak dira.
• Birika-albeoloak: Bronkioloen amaieran, birika-albeoloak deitzen zaien zakutxoak daude. Hauek odol-kapilarrez inguratuta daude, odol-hodi mehe-meheez.
• Birikak: Saihets-hezurrek babestutako bi organo arol (esponjoso) dira. Gas-trukea egiten dute odolarekin. Eskuinekoa hiru lobulutan zatituta dago eta handiagoa da; ezkerrekoa, berriz, bi lobulutan zatituta dago.
• Pleura: Birika bakoitza inguratzen duen mintz bikoitza da. Pleura likidoz beteta dago; horri esker, birikak arnas-mugimenduetara moldatzeko gai dira.

Airearen Ibilbidea

Airea faringean eta laringean zehar jarraitzen du trakearantz. Trakeatik bronkioetara, bronkioetatik bronkioloetara, eta azkenik, albeoloetara iristen da.

Gas-trukea Birika-albeoloetan

Barrualdearen eta kanpoaldearen arteko gas-trukea (oxigenoaren eta karbono dioxidoaren trukea) birika-albeoloetan egiten da.

Birika bakoitzean milioika albeolo daude. Trukea kapilarren eta albeoloen mintz mehe-meheetan zehar egiten da, difusio bidez: kontzentrazio handieneko gunetik txikieneko gunera.

Airea albeoloetara iristen denean, aireko oxigenoa kapilarretako odolera igarotzen da.

Bestelako Kontzeptuak (Arnas Aparatuarekin zuzenean lotu gabeak)

Jarraian, testuan agertzen diren baina arnas aparatuarekin zuzenean lotuta ez dauden kontzeptuak zerrendatzen dira:

• Eskema: Hortzak, mihia, listu-guruinak, elikadura-boloa, hestegorria, mugimendu peristaltikoak, kardia, urdaila, kimoa, piloroa, pankrea, duodenoa, kiloa.
• Faringea, epiglotisa, gibela, behazun-xixkua.
• Ekintza kimikoa: kimikoki eragiten die elikagaiei.
• Ekintza mekanikoa: elikagaiak mugiarazi eta urin gastrikoekin nahasten dituzte.