Argiaren Errefrakzioa, Islapen Osoa eta Ikusmen Akatsak
Argiaren Hedapena eta Errefrakzioa
Argi-uhin bat mota desberdineko bi ingurune gardenen arteko banaketa-gainazalera iristean, zati bat islatu egiten da eta bestea errefraktatu. Hori aztertzeko, argi-izpiak kontuan hartuko ditugu.
Argiaren Abiadura eta Errefrakzio Indizea
Argiaren abiadura hutsean handiagoa da ingurune materialetan baino. Hutsean, argi-erradiazioen abiadura ez dago uhin-luzeraren mende; konstantea da. Argi-erradiazioen maiztasuna berdina da hutsean eta ingurune materialetan, baina uhin-luzera ez da berdina.
Errefrakzio-indizea ($n$) argiak hutsean duen hedapen-abiaduraren ($c$) eta ingurune horretan duen abiaduraren ($v$) arteko erlazioa da:
$$n = c/v$$
Hutsean, $n=1$ da.
Islapen Osoa: Baldintzak eta Prozesua
Islapen osoa argia errefrakzio-indize handiagoko ingurune batetik indize txikiagoko beste ingurune batera pasatzean gertatzen den fenomenoa da. Prozesua lau puntutan laburbil daiteke:
- Argi-izpia errefrakzio-indize txikiagoko ingurune batera pasatzen denean, normaletik urrunduz errefraktatzen da.
- Eraso-angelua handitzean, errefrakzio-angelua ere handitzen da.
- Eraso-angelu jakin batean (muga-angelua, $L$), errefrakzio-angelua $r=90°$ da. (Snellen legea: $n_1 \sin L = n_2 \sin 90°$).
- Eraso-angelua muga-angelua baino handiagoa bada ($e > L$), argi guztia islatu egiten da. Fenomeno horri islapen osoa deritzo.
Ikusmen Akats Ohikoenak
Miopia
Hurbileko objektuak ondo enfokatuta ikusten dira. Urruneko puntua distantzia finituan dago. Akatsaren arrazoiak: Begiaren gainazal errefringenteak konbergenteegiak dira, edo begi-globoa luzeegia da. Ondorioz, begia lasai dagoenean, irudiak ez dira erretinan sortzen, aurreko puntu batean baizik.
Zuzentzeko: Lente dibergenteak erabili behar dira, izpiak ardatz nagusitik urrunduz eta erretinan fokatuz.
Presbizia (Begi Nekea)
Ikusmen nekatua da, denborarekin hartzen dena. Kristalinoaren malgutasunaren galera progresiboaren erruz, begiak ez du ondo enfokatzen. Ondorioz, hurbileko objektuen irudiak ez dira garbiak.
Zuzentzeko: Lente konbergenteak.
Hipermetropia
Hurbileko puntuak (normalean 25 cm-ra dagoena) garbi fokatzeko zailtasuna. Akatsaren arrazoiak: Kristalinoa ez da behar bezain konbergentea, edo begi-globoa laburregia da. Ondorioz, irudia erretinaren atzean sortzen da.
Zuzentzeko: Lente konbergenteak erabili, irudia erretinan eratzeko.
Astigmatismoa
Kornea ez da esferikoa. Ondorioz, objektu-puntu batek ez du irudi-puntu bakar bat sortzen, bi irudi lineal baizik. Zailtasunak daude barra bertikalak eta horizontalak aldi berean fokatzeko.
Zuzentzeko: Norabide perpendikularretan kurbadura-erradio desberdinak dituzten lente zilindrikoak erabili.