Antropologia eta Soziologia: Giza Eboluzioa eta Kultura

1. Fixismoa

XIX. mendean teoria eboluzionistak sortu arte, fixismoak azaltzen zuen biziaren aniztasuna. Ikuspegi erlijiosoarekin bat etorrita, espezie guztiak independenteak direla eta sortu zirenetik beren horretan iraun dutela, inolako aldaketarik gabe, esaten du.

2. Gizakiaren berezko ezaugarriak

Fisiologia eta anatomia

• Zutik ibiltzeko joera: Pelbisa pongidoek baino laburragoa da.
• Bizkarrezurra: Burmuinarekin lotuta dago.
• Esku askeak: Gauzak erabiltzeko ahalmena ematen dute.

Burmuinaren garapena eta gaitasun kognitiboak

Gizakiaren entzefaloa txinpantxearena baino 3 aldiz handiagoa da. Neurofisiologo batzuen ustez, sinbolizazio-ahalmena da animalietatik bereizten gaituena.

• Kontzientzia: Errealitatea eta bere burua ezagutzeko gaitasuna.
• Arrazionaltasuna: Ulermena, kontzeptuak sortu eta lotzeko gaitasuna, epaitzeko ahalmena, indukzioa eta ikasketa soziala.

3. Sozializazioa

Norbanako bat bere gizartearen kulturan sartzeko prozesua da. Ikasketak beharrezkoak dira horretarako; norbanakoak bere taldeetara moldatzen ikasten du, horien arau, irudi eta balioak bereganatuz. Prozesu betierekoa da, bizitza osoan irauten duelako.

Faseak eta eragileak

• Lehen mailako sozializazioa: Haurtzaroan gertatzen da, modu inkonzientean, afektibitate-harremanak landuz. Eragileak: familia, berdinkideak eta kuadrilla.
• Bigarren mailako sozializazioa: Printzipio eta ohituren eztabaida kritikoa. Eragileak: eskola eta komunikabideak.

4. Kultura

Oro har, gizarte edo giza talde baten ezaugarri diren berezitasun espiritual, material, intelektual eta afektiboak dira. Arteaz gain, honen barnean dira bizimodua, oinarrizko eskubideak, balio-sistemak, ohiturak eta sinesmenak.

Osagaiak eta ezaugarriak

• Kultura ez-materiala: Giza portaerari koherentzia eta antolamendua ematen diona.
• Kultura materiala: Objektu materialetan gauzatzen dena.

Kulturaren unitate txikienari ezaugarri deritzo. Ezaugarri horien multzoak kultura-konplexua eratzen du, biziraupenerako eta gizartean integratzeko erabiltzen dena.

5. Azpikulturak eta kontrakultura

Azpikulturak: Kultura baten barruan, besteekin guztiz partekatzen ez diren pertsona-taldeak dira (adibidez, azpikultura erlijiosoak edo nazionalak).

Kontrakultura: Kultura menderatzailearen aurkako jarrera aktiboan daudenak dira (adibidez, punkiak).