Alemaniako Nazismoa: Sorrera, Ezaugarriak eta Erresistentzia

Ideologia Faxistaren Ezaugarriak

Ideologia faxistak honako oinarriak zituen:

• Estatu totalitarioaren aldekoa zen.
• Alderdi bakarreko sistema diktatoriala defendatzen zuen.
• Antikomunismo eta antikapitalismo erradikala agertzen zuen.
• Nazionalismo oldarkorra, espantsionista eta militarista zuen oinarri.
• Arrazista zen (antisemitismoa nabarmenduz).
• Fanatismoa eta intolerantzia goraipatzen zituen.
• Indarkeria defendatzen zuen.
• Masak mobilizatzea zuen helburu, erakunde paramilitarretan sartzeko.
• Printzipio maskulinoak goraipatzen zituen: emakumearen rola etxeko lanak egitera eta seme-alabak zaintzera mugatzen zen.

Errepublikaren Krisia eta Nazismoaren Gorakada Alemanian

1929ko Krisiaren Eragina

1929-1933ko krisialdiak gogor kolpatu zuen Alemania, AEBko kapitalak aberriratu zirenean:

• Bankuen porrota gertatu zen.
• 6 milioi langabe izatera iritsi zen.
• Industria ekoizpena nabarmen jaitsi zen.

Testuinguru honetan, 1930ean, NSDAP (Alderdi Nazia) alderdiak 107 aulki lortu zituen Reichstag-ean (Parlamentua).

Nazien Botere Hartzea

Beste alderdi eskuindar eta nazionalistek, industrialarien babesarekin, Harzburg Frontea osatu zuten.

1932an krisi ekonomiko eta politikoa sakondu zen. Presidenteak dimisioa aurkeztu zuen, eta hauteskundeak martxoan eta apirilean izan ziren. Hautagaiak Hindenburg (irabazlea), Hitler eta Thälmann (komunista) izan ziren.

Hindenburg presidenteak Von Papen kantziler izendatu zuen, eta uztailean hauteskundeak deitu ziren berriro. Naziek irabazi zuten, baina gehiengo osorik gabe.

Hitler ahultzeko asmoz, beste hauteskunde batzuk egin ziren azaroan. Hitlerrek botoak eta aulkiak galdu zituen.

Hala ere, 1933ko urtarrilean, Von Papenek eta Hitlerrek akordio bat lortu zuten: Hitler kantziler izendatu zuten eta Von Papen kantzilerorde.

Diktadura Nazia eta III. Reicharen Sorrera

Botere osoa lortzea oso azkarra izan zen Alemanian nazientzat. Gizon komunista batek Reichstag-ari su eman zion. Konplot komunista bat zelako aitzakiaz baliatuz, Hitlerrek komunistak Reichstag-etik kanporatu zituen eta salbuespen egoera aldarrikatu zuen.

1933ko martxoko hauteskundeetan, NSDAPek ez zuen gehiengo osoa lortu, baina eskuineko indarren laguntzaz lege gaitu bat onartu zuten: lau urtez botere legegile osoa kantzilerrari ematen zion, Reichstag-ari kontsultatu gabe.

Hindenburg presidentea 1934an hil zenean, Hitlerrek bere kargua (presidentearena) bereganatu zuen. Beraz, Hitler Führer bilakatu zen: Errepublikako presidentea, gobernuburua eta alderdi bakarreko buruzagi nagusia.

Kolaborazionismoa eta Erresistentzia Okupazioan

Kolaborazionismoa

Naziek okupatutako lurraldeetan kolaborazionismoa sustatu zuten. Bi erregimen kolaborazionista nabarmendu ziren: Quisling-ena Norvegian eta Vichyko gobernua Frantzian. Kolaboratzeko arrazoi nagusiak hauek izan ziren:

• Nazien ideiekin bat etortzea.
• Nazismoaren garaipena saihestezina zela uste izatea.

Erresistentzia Mugimenduak

Aldi berean, erresistentzia sortu zen, Alemaniaren okupazioaren aurkako mugimendu nazionalistak. Jugoslavian izan zen erresistentziarik handiena; Tito buru zuten partisanoek beren lurraldea askatzea eta batzea lortu zuten.

Italian, partisanoak Salòko Errepublikaren (Mussoliniren azken erregimena) aurka borrokatu ziren. Frantzian, britainiarrek erresistentzia mugimenduak sustatu zituzten. Erresistentzia Kontseilu Nazionala sortu zen, Charles De Gaulle gidari zuela eta Londresdik bultzatuta.

Gako Kontzeptuak

• Partisanoak: Alemaniar edo faxisten okupatzaileen aurkako zibil armatuen taldeak, batez ere gerrilla taktikak erabiliz borrokatzen zirenak.
• Espartakistak: Lehen Mundu Gerraren amaieran Alemanian iraultza sozialista bultzatu zuen talde marxista erradikala (Liga Espartakista), Rosa Luxemburg eta Karl Liebknecht buru zituena.
• Bizi Espazioa (Lebensraum): Nazien doktrina geopolitiko eta arrazista, alemaniar "arraza gorenarentzat" Ekialdeko Europan lurraldeak konkistatu eta kolonizatu beharra aldarrikatzen zuena.