AEBren bilakaera ekonomiko eta soziala: 1945etik aurrera

Estatu Batuak: Ekonomiaren bilakaera

Truman presidenteak obra publikoak eraikitzeko eta aurrekontu-defizita handitzeko programa aplikatu zuen, New Deal antzekoa. Ondorioz, inflazioak gora egin zuen. Ekonomiak hazten jarraitu zuen, produktibitatea etengabe handitu zen, errentak igo ziren eta, ondorioz, barne-kontsumoa handitu zen.

Baita kreditu erraztasuna zegoen. Berrikuntza zientifiko eta teknologikoetan egindako lanak arrakasta ekarri zuen ekonomian eta publizitateak kontsumoa igo zuen. Kennedy eta Johnsonek (1960an) politika keynesiarra aplikatu zuten, hazkundea handitzeko eta gizarte-babesa hobetzeko (hedatze handiko garaia, American way of life izenekoa).

70eko hamarkadan arazoak sortu ziren: inportazioak areagotzeak merkataritza-balantza hondatzea ekarri zuen eta Vietnamgo gerra zela eta, defizit publikoa izugarri igo zen. Finantza-arazoak ere bazeuden eta Nixonek dolarra debaluatu behar izan zuen. Ronald Reagan presidente errepublikanoak ekonomiaren egoera hobetu zuen; hala ere, zergak murrizteko politika neoliberalak eta aurrekontu militarren igoerak defizit publikoa larriagotu zuten. Gainera, zerbitzuak murriztu zituen. Bill Clintonek egoera nabarmen hobetu zuen.

Gizarte-arazoak

Komunismoaren aurka egotea izan zen AEBren politikaren ezaugarri bat:

• McCarthy senatariak sorgin-ehiza sortu zuen (ustezko komunisten edo komunismoaren jarraitzaileen aurkako jazarpen-kanpaina bat abiarazi zuen).
• Beste arazo handi bat arrazakeria izan zen. Gutxiengo beltza baztertuta bizi zen eta zurien eta beltzen arteko bizi-maila desberdintasunak oso nabarmenak ziren.
• Berdintasun zibila lortzeko borroka-mugimenduak sortu ziren (buruzagi nagusia: Martin Luther King).
• Gizarte-desberdintasun ugari zegoen.

1960ko hamarkada gazteen protesta-garaia izan zen; halaber, emakumearen liberalizazio-mugimenduek gizarte-indar nabarmena lortu zuten.

Kanpo-politika eta munduko nagusitasuna

AEBren nagusitasuna Gerra Hotzean

Gerra eta gero, ekonomiaren eta dolarraren indarrari esker eskuratu zuten buru izatea:

• GATT akordioarekin protekzionismoa bertan behera geratu zen, AEBko industriari mesede handia eginez.
• Ikerketa-arloan inbertsio handiak egitea ezaugarri nagusia izan zen; horrekin industria berritzen zuten eta eraberritzeko gaitasuna ematen zien.
• Garrantzi handia hartu zuen multinazional handiak sortu zituelako eta mundu osotik hedatu zituelako.