1874tik 1931ra: Espainiako Errestaurazioa eta Bigarren Errepublikaren Bidea
Errestaurazioa (1874-1902)
1874an Borboitarren monarkia berreskuratu zen, Alfontso XII.aren proklamazioarekin. Martínez Campos jeneralak Sagunton izan zuen eragina horretan. Pavia jeneralaren estatu kolpeak Lehen Errepublika amaitu zuen, eta Serrano gobernu-burua izan zen. Ondoren, Martínez Campos-en kolpeak eta Cánovas del Castillo gobernu-burua izan zituen ondorioak.
Cánovasek ekintza nagusiak egin zituen: Lizarraga bataila irabazi, Armada Lagunaren menpekoa lortu eta funtzionario aurrerakoiak kendu zituen. Iparraldean karlisten gerra zibila amaitzea lortu zuen.
1876ko Konstituzioa
1876ko Konstituzioak subiranotasun partekatua ezarri zuen Errege eta Gorteen artean. Gortea bi ganberakoa izan zen (Senatua eta Kongresua), eta estatu konfesionala aitortu zuen. 1931ra arte indarrean egon zen.
Txandakatze politikoa
Cánovasek ezarri zuen txandakatze politikoa, bi alderdi nagusien artean: alderdi kontserbadorea (Cánovas) eta liberala (Sagasta). Bi alderdi horiek iruzur egiten zuten hauteskundeetan: botoak erosi, zerrendak aldatu, kaziquismoa eta pucherazoa erabiliz.
Ideologia nagusiak hiru talde zituen: historikoak (Cánovas, Castelar, Silvela eta Romero Robledo), federalak (Pi i Margall, Salmerón eta Figueras) eta progresista-demokratak (Ruiz Zorrilla).
1885: El Pardo-ko Akordioa
1885ean, Alfontso XII.a hil eta gero, Cánovasek eta Sagastak El Pardo-ko Akordioa sinatu zuten, txandakatzea bermatzeko. Urte horietan legeak onartu ziren: bilerak eta adierazpen askatasuna, prentsa askatasuna, sindikatu askatasuna eta gizonezkoen sufragio unibertsala. Hala ere, langile mugimenduaren aurkako sistema izan zen.
Bi korronte politiko berri
Anarkistak (terrorismoa erabiltzen zutenak, nahiz eta ez zuten hori nahi) eta sozialistak (Marxen ideietan oinarrituak, Pablo Iglesiasek sortutako PSOE alderdia) agertu ziren. PSOEk langile-agintea, Dena Dena banatzea eta eskubideak aldarrikatu zituen.
Gerra zibilean nazionalismoa sortu zen: katalanismoa burgesian, eta euskal nazionalismoa foruak defendatu eta berreskuratzeko.
Kolonien galera
1892an José Martík Kubako aldarte iraultzailea sortu zuen, eta José Rizalek Liga Filipinarra sortu zuen independentzia lortzeko. Azkenean, 1898ko Ondamendia gertatu zen: AEBk Kuba, Filipinak eta Puerto Rico hartu zituen, Parisko Ituna sinatu eta gero.
XX. mendearen hasiera
1902an Alfontso XII.a erregea izan zen, eta Cánovas eta Sagasta hil ziren. Orduan, alderdi kontserbadorea (Antonio Maura gobernu-burua) eta liberalak (Canalejas) txandakatu ziren. Maura dimisioa eman zuen eta gobernu-burua Canalejas izan zen.
1909an Bartzelonako Aste Tragikoa gertatu zen: Marokoko tropak txarto kudeatu ziren, eta egoera larritu zen, greba orokorra izan zelarik.
Lehen Mundu Gerra eta 1917ko krisia
1914-18 bitartean Lehen Mundu Gerra izan zen. Espainia neutraltasun dekretua izan zuen, baina egoera okerragoa izan zen, gizarte klaseen artean banaketa handitu zelarik.
1917ko krisiak Espainiako errealak eta ofizialak kezkatu zituen. Hiru Iraultza etorri ziren (militarrak, burgesak eta proletariak eragindakoak), eta defentsako batzordea sortu zen.
1916an UGTk greba orokorra proposatu zuen erregea kontra, arrakasta izan zuen. Parlamentarien bilkura egin zen eta trantsizio-gobernuaren eskaera egin zen, industrian eragina izan zuelarik.
1917an krisitik aurrera arazoak jarraitu zuten. Afrikako gerran itun bat sinatu zen.
Annual-eko Ondamendia eta Primo de Riveraren Diktadura
1921ean Annual-eko Ondamendia gertatu zen, eta defentsako batzorde militarra oso txarto atera zen.
1923an bi mugimendu izan ziren: defentsako batzordea desegin zen, Madrilekin lotuta. Gobernu sendoa ezarri nahi zen, konstituzioa eta monarkia mantenduz. Primo de Riveraren estatu kolpea gertatu zen, eta Alfontso XIII.ak onartu zuen. Espainiako erregimena autoritario bihurtu zen, Cánovasen sistema desegin zuelarik. Gorteak desegin ziren eta konstituzioa etenda utzi zen. Marokoko arazoa konpondu zuen.
1925ean Zuzendaritza Zibila eratu zen. Konstituzioa etenda egon zen, eta legeak dekretuz egin ziren.
Primo de Riveraren arazoak: Katalunian, langile mugimenduan, intelektualak berarekin kontra egon ziren...
Diktaduraren amaiera eta Bigarren Errepublika
1930ean Primo de Rivera dimisioa eman zuen. Ondoren, Donostiako Ituna sinatu zen, monarkia agintetik kentzeko. 1931n monarkia kendu zen, eta 1931ko apirilaren 14an Bigarren Errepublika deklaratu zen.