Beste ikastaroak mailako Latina ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Prosa Greziar Klasikoan

Poesia baino geroago sortu zen prosa. Lehenengo lanak testu sakratuak, zuzenbidezkoak eta politikoak izan ziren. Historia eta filosofia greziar prosaren bi literatura genero nagusiak izan ziren.

Historia

Historiako lehen lanek itsas bidaiak kontatzen zituzten, periplo deituak. Logografoek ere idatzi zituzten.

Herodoto (K.a. 484-425)

• Lan handiena: Historiak. Bederatzi liburuk osatua, bakoitzak musa baten izena zeraman.
• Helburua: Pertsiako Inperioaren eta greziarren arteko gerrak kontatzea.
• Bi bide nagusi erabili zituen:
  • Logografoen idatzietatik: mitologia eta poetetatik hartu zituen datuak.
  • Bere bidaiez: lurralde ezagunetara bidaiatu zuen. Hasierako ildo hori utzi eta herrietako gertaerak ere sartu zituen. Bigarren liburua Egiptori

Julio Zesar

Bizitza

Julio Zesar Erroman jaio zen K.a. 100. urtean. Iulii familiakoa zen, Erromako familia aristokratiko zaharrenetako bat. Militarra eta politikaria izan zen, eta 41 urterekin kontsul izatera iritsi zen. Geroago, bi gerratan protagonista izan zen:

• Galiaren aurkako gerra (K.a. 58-50): Gerra honen ondorioz, Zesarrek Galia osoa konkistatu zuen.
• Gerra Zibila (K.a. 49-45): Gerra hau irabaztean, diktadore izendatu zuten eta botere guztiak bere esku hartu zituen.

Azkenean, senatariek Zesar Errepublika suntsitzen ari zela ikusita, K.a. 44. urtean hil zuten.

Idazlanak

Parte hartu zuen bi gerrei buruz idatzi zuen: "Commentarii de Bello Gallico" (7 liburu) eta "Commentarii de Bello Civili" (3 liburu).

Lanen Ezaugarriak

Zesarrek idaztean zuen helburua...

Gabriel Mirande (1925-1972)

Biografia

• Parisn jaioa, guraso zuberotarrak zituen.
• Bere kontura ikasi zuen euskara.
• Hainbat generotan trebea zen.
• Lan ugari argitaratu zituen aldizkarietan, eta hil ondoren liburuetan bildu ziren.

Obra Nagusiak

• Olerkiak: Orhoituz, Poemak.
• Prosa: Gauaz parke batean, Haur besoetakoa.

Ikuspegiak eta Ezaugarriak

• Parisn bizi eta hezi izanak eragin handia izan zuen bere lanean.
• Mendebaldeko Europako olerkarien eragina nabaria da.
• Greziako mitologiarekiko eta paganismoarekiko miresmena zuen.
• Moralitatearen zutabeak astindu zituen era satirikoan eta ironiaz.
• Kondenatuta eta estalita zeuden indarrak berpiztu nahi zituen.
• Hitz batzuk askotan errepikatu zituen ideia poetikoa adierazteko: ametsa, ura, arima, heriotza... Ametsarekin batera,

Hesiodo

Garai arkaikoan, Homeroren hizkuntza literarioa eta neurtitza bera, hexametroa hain zuzen ere, erabiltzen zituen beste poesia bat ere existitu zen, baina ez zen genero epikoarena, eta Hesiodorekin, batik bat, lotzen da.

Hesiodoren kantak didaktikoak edo erlijiosoak dira zentzu zabalean. Heroien eta jainkoen genealogiak eta teogoniak konposatu zituen, baita heziketa morala eta politikoa emateko olerki narratiboak ere.

Hesiodoren lanik ezagunenak bi dira: Teogonia eta Lanak eta Egunak.

Hesiodok berak bere buruari buruzko datu batzuk ematen ditu aipatutako bi lanetan, eta, beraz, Hesiodo pertsona askoz ere egiazkoagoa da Homero baino; Hesiodo Askran bizi zen, Askra Beoziako lurralde altuetako herrixka zen.

Teogonian esaten du berari hitz egin...

Latindar Esaldi eta Esamolde Klasikoak

Jarraian, historian zehar erabili izan diren 66 latindar esaldi eta esamolde klasiko aurkituko dituzu, euskarazko itzulpen eta azalpenekin batera. Zenbakiak zuzendu eta edukia egituratu da irakurgarritasuna hobetzeko:

1. Festina lente: Poliki ibili, presaka.
2. Fit fabricando faber: Langilea lan eginez egiten da.
3. Forum: Foro edo elkartzeko tokia.
4. Gravamen: Zama.
5. Grosso modo: Orokorrean.
6. Habeas corpus: Izan zaitez zure gorputzaren jabea.
7. Habitat: Bizi da.
8. Hic et nunc: Hemen eta orain.
9. Historia est magistra vitae: Historiak irakasten digu nola bizi behar dugun.
10. Hoc unum scio: Dakidan bakarra ezer ez dakidala da.
11. Homo homini lupus: Gizakiaren etsairik handiena gizakia bera da.
12. Homo viator: Bizitza bidaia (topikoa).
13. Honoris causa:

Eneida: Sarrera eta Egitura

Eneidaren poema Virgiliok K.A. 29. urtean hasi zuen. Virgiliok lan honetan Odisea eta Iliadaren konbinaketa bat egiten du, azken emaitzan bereizita dauden arren. VI. liburua hartzen da inflexio puntu bezala, honetan aurretik aipatutako bien ezberdintasuna adierazten dituelarik. Kapitulu edo liburu bakoitza garrantziagatik ere banatzen du, gai garrantzitsuenak liburu bikoitietan jarriz. Virgiliok Homeroren eredua jarraitu zuen, eskema alejandrino eta neoterikoak jarraitzen zituen Bukolikak eta Georgiketan bezala.

Obraren lehen zatia (I-VI) Eneas eta bere tripulazioak egiten duten bidaietan oinarritzen da, Odisean inspiratuta. Hauen egonaldia lurralde ezberdinetan kontatzen da, batez ere Kartagon, baita beraien jaitsiera...