Garraiorako materiala eta aeronautika

Industria-sektore hau ondo errotuta dago Euskadin, ontzigintza eta burdinbide-materialaren ekoizpena ohikoak izan baitira. Tren-industriak eta, ibilgailuaren erabilera orokortu zenean, automozio-sektoreak indarrez hartu dute sektore tradizional hauen erreleboa. Geroxeago, aeronautika azpisektorea sartu da.

• Irizar enpresa kooperatiboa autobusetarako karrozeriagintzan gailendu da.
• Tren-industria aitzindarietako bat da.
• Ontzigintza goi-teknologiako eta balio erantsi handiko itsasontzietan espezializatuta dago.
• Industria aeronautikoa.

Sektorearen kokapena eta enpresa garrantzitsuak

• Gasteiz da gunerik garrantzitsuena (Gamesa).
• Goierri (Gipuzkoa) da beste gune garrantzitsu bat (Irizar).
• Bilboko metropolian, sektore aeronautikoko

Euskaldun Batzokiaren Itxiera eta EAJren Sorrera

Euskaldun Batzokiaren Debekua eta Ondorioak

Euskaldun Batzokiaren irekiera ez zen agintarien gustukoa izan, eta berehala debekatu eta itxi egin zuten. Itxi baino lehen, Sabino Arana preso hartu zuten, eta Euskaldun Batzokiko kideei isun gogorrak jarri zizkieten. Handik gutxira, batzokia itxi egin zuten, eta kideak taberna batean hasi ziren biltzen.

Dena dela, oztopoak oztopo, abertzaletasunaren ideiak zabaltzen joan ziren, bereziki Bizkaian.

Euzko Alderdi Jeltzalearen (EAJ) Hedapena

Euskaldun Batzokiaren inaugurazioaren ondoren, Bizkaiko erakundea sortu zuten. Alderdi berriaren izena Euzko Alderdi Jeltzalea zen (1895).

JEL Jaungoikoa Eta Lege Zaharra-ren akronimoa da.

Bermeon, Barakaldon eta Mundakan...

Bateriaren mantentze-lanak eta karga

Konprobazioa

Lehenik, borneak konprobatu behar dira; gaizki badaude, kolore zuri-berdexka izango dute. Errekarga totala lortzen ez badugu, egoera voltimetro batekin eta dentsimetro batekin aztertuko dugu:

• Bateria pausuan: 12,5V baino gehiago eduki behar ditu.
• Elektrolitoen dentsitatea: 1,27 ingurukoa.
• Bateria deskargatua: 5V inguru eta 1,15eko dentsitatea.

Nola kargatu bateria

Bateria kargatu baino lehen pauso batzuk eman behar dira: bateria kanpotik garbitu, borneak garbitu, elektrolitoaren maila konprobatu, tapoiak kendu eta kargadorearen borneak egoki konektatu.

Kargatzeko moduak

• Serian: Bateriak modu ezberdinetan deskargatuak badaude.
• Paraleloan: Bateriak modu berdinean deskargatuak badaude.

Intentsitatearen araberako

Lehengaiak

Naturatik eskuratzen diren materialak dira, zuzenean baliatzeko edo ekoizpen-prozesu batean integratuta, horiek eraldatuz, beste lehengai eta produktuekin konbinatuz, produktu berriak sortzeko.

Bi mota bereizten dira:

• Berriztagarriak: Zura, ura.
• Berriztaezinak: Petrolioa, mineralak.

Garapen Poloak

Administrazio publikoaren aldetik bultzatzen diren eremu txikiak dira, industria eta zerbitzu berritzaile eta aurreratuekin, inguruko eskualde zabalean eta herrialde osoan efektu ekonomiko onuragarriak hedatzeko asmoz.

Energia-iturri Berriztaezina

Gizakiok erabiltzen ditugun heinean agortu egiten direnak dira. Beraz, amaitu egin daitezke, eta behin amaituz gero, ezin dira berriro lortu. Agortzen direnean, ezin dira ordezkatu, horretarako baliagarria...

Marxismoa

Sarrera

Industria intelektualera edo ekimen isolatuetara mugatu ziren sozialista utopikoen kritika moralak eta proposamen idealistak. Marxismoa Karl Marx (1818-1883) eta Friedrich Engels (1820-1892) alemaniarrek lagundutako teoria sozialista da. Manifestu komunista bat argitaratu zuten, beren gizarte- eta politika-doktrinaren oinarrizko printzipioak azaltzen: gizarte-historia klase-borrokan dago oinarrituta. Garai hartan bi gizarte-klase zeuden: burgesia eta proletariotza. Langileek indarrak batu behar zituzten beren interesak defendatzeko.

Ekonomia Kapitalistaren Kritika

Ekonomia kapitalistaren funtzionamendua aztertu zuen Marxek bere lanean "Kapitala". Langileen esplotazioaren funtsezko kausa ekoizpen-bideen jabetza pribatua dela ondorioztatu...

3.1. GAIA Sobietar armada garaitu zen Stalingrad eta Kursk-eko guduetan. 1942an lurreko fronte berri bat ireki zen Afrikako iparraldean, anglo-paristarren lehorreratzearekin. 1943an, Alemania eta Italia amore eman zuten Tunisian: Afrikako iparraldea Aliatuen esku geratu zen eta Siziliaren konkista bidea erraztu. Erregimen faxista erori zen eta Mussolini atxilotu zuten. Italiako penintsularen hegoaldean, gobernu berri batek armistizioa sinatu zuen Aliatuekin.

Hegoaldean, Aliatuen aldeko gobernua eratu zen, eta iparraldean, gobernu faxista, Alemaniaren kontrolpean. Operazio baten bidez, Mussolini askatu zuten. 1944an, lehenengo aldiz, Erroma hartu zuten. Aliatuen garaipenak sendotu ziren eta Alemaniaren kontra aireko bonbardaketa sistematikoak...

TESTUINGURUA

Gerrak oso ondorio txarrak izan zituen ekonomian. Epe laburrean, gosean eta miserian hondoratu zituen espainiar asko. Berrogeiko hamarkadakoak “gosearen urteak” izan ziren.

Epe luzean, lehiakorra ez zen ekonomia bat finkatu zen, eta horrek neurri handian gerra ondorengo berreraikitze eta hazkunde ekonomikoa zaildu zuen.

Frankismoaren lehenbiziko etapako helburu nagusietako bat buruaskitasun ekonomikoa lortzea izan zen; hau da, autarkia esaten zaiona. Horretarako, kanpoaldetik isolatzearen politika bultzatu zen.

Politika autarkikoak hiru jarduketa arlo handi izan zituen. Lehena kanpo merkataritza arautzea izan zen. Hartara, Estatuak inportazioak eta esportazioak erabat kontrolatzen zituen. Murrizte horren ondorioz kontsumo ondasunak...

Langile Mugimendua Espainian

AITren sorrera eta bilakaera (1869-1881)

1869an, Fanelli Espainiara iritsi zen Nazioarteko Langileen Elkartea (AIT) sortzeko asmoz. Garai hartako konstituzioak argitalpenak egiteko eskubidea bermatzen zuen. 1870ean, Bartzelonan, 90 ordezkari bildu ziren AITren kongresuan. Parisko Komunaren eragin handia zela eta, gobernuak AIT errepresaliatu zuen. 1871n, ideologia marxistak agertu ziren, baina AITko kide asko ez zeuden ados haiekin. 1873an, Alcoi hirian, langileen greba orokor bat egin zen. 1881ean, Sagastak Langileen Elkarteen Federazioa (FTRE) legeztatu zuen. Hala ere, bi jarrera nagusitu ziren errepresioaren aurrean: sindikalista eta errepresiboa (Mano Negra). Garai hartan, atentatu ugari izan ziren, besteak beste,...

Industrializazioaren Ondorioak Euskal Herrian

Migrazioa eta Gizarte Aldaketa

Prozesu honek nekazaritzatik bizi ziren pertsonen migrazioa eragin zuen, enpresa horietara lanerako mugitzen zirenak. Egoera horrek garaiko gizartean aldaketa handia ekarri zuen, hala nola, jende pila bat etorri zen Bizkaiko industrialdera lanera. Gainera, urte horietan zehar jende asko jaio zen, baita beste horrenbeste hil ere, eta gazte asko ezkondu ziren. Emandako jaiotza-hazkunde hori proletarioan eman zen, izan ere, burgesak antikonzeptiboak erabiltzen hasi ziren. Bizkaiko hazkunde demografikoa izugarria izan zen, emigrazioaren ondorioz.

Bizimodu Kaotikoa eta Lan-baldintza Txarrak

Ez zegoen erantzun antolaturik langile masa horrentzat eta oso kaotikoa izan zen, ez...

Testu honen ideia nagusiak enkarterrietako meategietako langileen egoera txarraren inguruan dago. Bigarren mailako ideiak ere azaltzen dira; langileen bizimodua azaltzen zuena-Langileen lekuak deskribatzen ditu; -Bi lan motak. KONTZEPTUAK: harrobia: harriak eta mineralak ustiatzen diren tokia; enkarterriak: Bizkaiko mendebaldean kokatzen den eskualdea, meategiak zeuden; peoia: soldatapean lan egiten duten langileen lan postu baxua.

Testua aurrekari ako zituen, garrantzitsuena, Erromatar garaian, mineralak ustiatzea nomala zen. Hori masiboa izatea ez zen ohikoa. Industrializaziotik XVIII.mendeko II. erdian, ingalaterran eta frantzian forma masiboz egin zen, horregatik EH-n tradizioa bihurtu zen burdinolak izateko eta baserriko tresnak erabiltzeko....