Uraren kutsadura: ibaiak, lurpeko urak eta itsasoa

Uraren kutsadura: kausak eta ondorioak

1. Kutsatzaile biologikoak

• Materia organikoa: deskonposizio prozesuetan parte hartzen du, eta horregatik disolbatutako oxigenoa eta espezie aerobioen kopurua murrizten ditu.
• Mikroorganismoak: gaixotasunak sortzen edo transmititzen dituzte, balio mugak gainditzen badituzte.

Kutsaduraren ondorioak

1.1. Ibaien eta aintziren kutsadura. Eutrofizazioa

Ibaiek gatzak, materia organikoa eta esekitako solidoak arrastatzen dituzte. Giza jarduerek gehitzen duten kutsadura ez da ur-masen autodepurazio ahalmenak onartzeko gai.

Ondorioak:

• Uraren mugak.
• Ur-fauna eta flora aldatzea (espezieak desagertzea edo batzuen gehiegizko hazkundea).
• Itxura eta usain desatseginak.

Eutrofizazioa

• Algak neurrigabe hazten dira P eta N gehiegizko kantitateagatik (detergenteak eta ongarriak).
• Gainazalean film berdexka osatzen dute, turbiditatea handitzen dute eta oxigenoa atmosferara ihes egiten du.
• Sakonean argi kopurua murrizten da, fotosintesia eta uraren oxigeno disolbatua ere bai. Horrek organismo aerobio fotosintetikoen heriotza eta sedimentazioa eragiten du.
• N agortzean, fitoplanktona hil egiten da eta zianofizeoak ugaltzen dira, P guztia agortu arte.
• Izaki bizidunen hondakinek oxigeno asko gastatzen dute deskonposatzeko, anoxia sortuz.
• Fermentazio anaerobioak H₂S eta NH₃ sortzen ditu, usain txarraren eragileak.

Itsas-gorriak

Itsas faunarentzat toxikoak diren algak agertzen dira (dinoflagelatuen itsas-gorriak). Honek pozoitze paralizatzailea eta diarrea eragiten ditu.

Murrizketa eta zuzenketa

• Ur-ekosistema estatikoetan isuriak mugatu edo debekatu.
• Ur residualak isuri aurretik garbitu.
• Detergenteen P edukia murriztu.
• Oxigeno purua injektatu kutsatutako aintziretan eta urtegietan.
• N gehitu zianofizeoen hazkundea saihesteko.

1.2. Lurpeko uren kutsadura

• Edateko egokiak dira.
• Balio ekologikoa dute.
• Hiru arazo dituzte: kutsadura, gehiegizko ustiapena eta gatzutzea.

Kutsadura

Puntuala (zabortegia edo fosa septikoa) edo difusoa (ongarriak).

Jatorria:

• Hiri eta industria isuriak.
• Ur residualen ihesak edo infiltrazioak.
• Euriak substantziak lixibiatu edo arrastatzea.
• Ongarri eta pestizidak erabiltzea (ureztapen uren infiltrazioagatik).
• Abeltegien isuriak.

Lurpeko urek dinamika eskasa dute eta autodepurazio ahalmen txikia (mikroorganismo eta oxigeno gutxi dutelako).

Gehiegizko ustiapena

Akuiferotik errekargatzeko ahalmena baino ur gehiago ateratzen denean (euriak edo ibaien ekarpena), maila freatikoa jaitsi egiten da.

Gatzutzea

Kostaldeko akuiferoak gehiegi ustiatzen direnean, itsas urak espazio librea hartu eta ur gozoa desalojatzen du, gatzutuz.

1.3. Itsasoko kutsadura

Jatorria:

• Lurrekoa: ur residualen isuriak.
• Itsasokoa: garraio martitimoen isuriak.
• Atmosferikoa: airearen kutsaduraren ondoriozko metaketa. Atmosferako garbiketa euriarekin itsasoa kutsatzen du.

Ur residualen isuriak

Inpaktuak:

• Turbiditatearen handitzea.
• Espezieen ordezkapena.
• Osasun arazoak.
• Eutrofizazioa.
• Toxikotasuna: itsas-gorriak.

Isuri istripuzkoak

Isuri baten ondoren: lurruntzea, fotooxidazioa, kostaldeko metaketa eta uhinen bidezko dispertsioa gertatzen dira. Dispertsatzen den frakzioa kostaldean metatu, disolbatu edo itsasoaren hondoan sedimentatu daiteke.