Testu Azalpenezkoak eta Testu Aurreikuspenezkoak: Ezaugarriak eta Baliabide Linguistikoak
Testu azalpenezkoak
Testu azalpenezkoek errealitatearen edo fikzioaren alderdi batzuei lotutako informazioa helarazi eta ulertarazi nahi dute. Funtzio linguistiko nagusia erreferentziala da.
* Testuak argia, ordenatua eta objektiboa izan behar du.
* Informazioa modu ulergarrian eta argian aurkeztu behar du, eta terminologia egokia erabili.
* Hartutako irizpidearen arabera antolatuta egon behar du, eta behar bezala justifikatuta ez dauden balorazio pertsonalik gehitu gabe.
* Igorleak aipuak, datu objektiboak eta adibideak erabil ditzake azalpenaren gaiaren egiazkotasuna eta objektibotasuna indartzeko.
* Testu azalpenezkoek izaera nabarmen didaktikoa dute.
* Maiz beste mota bateko testuekin konbinatuta agertzen dira.
Testu azalpenezko motak
Testu azalpenezko dibulgatiboak
Gai orokor bati buruzko informazioa ematen dute, hizkuntza argi eta ulergarriaz.
Testu azalpenezko espezializatuak
Aurrez ezagutza handiak eskatzen dituzten alderdi edo fenomenoei buruzko informazioa ematen dute.
Testu azalpenezkoen egitura
- Sarrera: gaia aurkezten da.
- Garapena: informazioa ematen da.
- Ondorioa: emandako informazioaren balorazioa biltzen da.
Baliabide linguistikoak
Morfosintaxia
- Oro har, indikatiboko oraina erabiltzen da, izaera atemporala dela eta; baita aditz-forma 3. pertsonakoa eta forma inpertsonalak ere.
- Lehen pertsona singularra edo plurala (modestiagatik).
- Modalitate enuntziatiboko esaldiak eta egitura sintaktiko koordinatuak nagusitzen dira, batez ere azalpenezkoak, eta egitura subordinatuak, batez ere kausalak, finalak, baldintzazkoak eta denborazkoak.
- Esaldi inpertsonalak eta pronominal pasiboak.
- Ohikoenak diren konektoreak: ordenakoak, kontrastekoak, gehigarriak, kausa, baldintza edo helburukoak, berrformulatzaileak eta adibideak emateko konektoreak.
Lexikoa
- Hitz monosemikoak nagusitzen dira, hau da, esanahi bakarra dutenak, anbiguotasunik sor ez dadin. Horregatik, adjektiboen artean, sailkatzaileak eta kalitate objektiboko adjektiboak nagusitzen dira.
- Lexikoa hartzailearen arabera aukeratu behar da.
- Gaiarekin lotutako neologismoen presentzia nabarmena.
Testu aurreikuspenezkoak
Etorkizunean gertatuko dena edo gerta daitekeena adierazteko helburua duten testuak dira.
Genero aurreikuspenezkoak
Testu aurreikuspenezkoak dira eguraldi-iragarpenak, aurreikuspen ekonomikoak, hauteskunde-programak, pronostikoak, horoskopoak, profeziak, etab.
Egitura aurreikuspenezkoa
- Hipotesiak: ondorio batzuk ateratzeko egiten diren suposizioak.
- Argudioak: behatutako datuetan edo teoria zientifikoetan oinarrituak.
- Ondorioak: pronostikoa, aurreikusten den errealitatearen deskribapena eta etorkizuneko denbora-egoera.
Baliabide linguistikoak
- Etorkizuneko eta baldintzazko aditz-formak.
- Ziurgabetasun-formak.
- Denbora-markak: bihar, datorren astea...
- Baldintza-esaldiak: baldin..., ...ezkero, kasuan...