Sindikalismoaren Bilakaera Historikoa Espainian eta Mundu Mailan

Sindikalismoaren bilakaera historikoa: orokorra

Bilakaera historiko orokorra

1. Debekuaren etapa

Estado liberal kapitalistaren sorrera. Langile masa handi bat egoera miserableetan bizi zen, eta Estatu abstentzionistak ez zituen beren arazoak konpontzen. Horrek langile erakundea behar zuen, eta sindikatua sortu zen adierazpen kolektibo gisa, kontrako indar kolektibo bat sortuz.

Lehenik, sporadikoak ziren koalizioak agertu ziren, laguntza-elkarte mutualistak eta erresistentzia-elkarteak, eta geroago sindikatu propiamente esanak. Elkarte horiek guztiak klandestinitatera behartuta izan ziren, zigor kodeetan debekatuta zeudelako, elkarte ilegal edo konspirazio gisa hartuta.

2. Tolerantziaren etapa

Legediek debekua kendu eta elkartzeko fenomenoak orokortu zituzten. Desagertze hori langile mugimenduaren presioaren ondorioa izan zen.

Herrialde gehienetan beharrezkoa izan zen elkartzea orokorrean eta sindikalismoa bereziki ez debekatzea. Izen desberdinpean jardun sindikala zuten erakundeak existitzen ziren. Espainian, Elkartze Legea agertu zen, baina sindikatu-jardueren aurkako errepresio ekintzak egon ziren.

3. Onarpen juridikoaren etapa

Lanbide- edo sindikatu-elkartzeko eskubidea aitortzen da, langile-gizarteen eta alderdi politiko obreroen presioak eraginda.

Nazioarteko mailan, testu eta dokumentuak agertzen hasi ziren, sindikatzeko eskubidea aitortzen zutenak. Adibidez, Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala, NBEk egina.

Gure konstituzioak lerro horri jarraitzen dio: eskubideen aitorpena zabaltzen du eta eskubide sindikalen indartzea egiten du.

Sindikalismoaren eboluzioa Espainian

1. Lehen Mundu Gerrara arte (1800-1914)

• XIX. mendearen lehen erdia: langileak antolatzen dira Antzinako Erregimenaren desagerpenak ekarritako irekidura sozialaren erritmoan. Adibidez, lanaren eta langileen duintasunaren aldarrikapenean ikus daiteke. 1800etik aurrera lehen gremio-ez diren elkarteak hasi ziren.
• 1850 eta 1875 artean: Benot Legeak haurren lana arautzen du tailerretan, fabrikatan eta galdaketetan. 1868ko Konstituzioan elkartzeko eskubidea aitortzen da.
• XIX. mendearen azken laurdena: mugimendu obrerua banatu egiten da, tendentzia moderatuek nagusitzen direlarik. 1876an elkartzeko eskubidea aitortzen da eta 1887an Elkartze Legea promulgatzen da.
• XX. mendearen lehen urteak: lehen erakunde patronalak finkatzen dira eta mugimendu obrerua berriz erradikalizatzen da: greba-legea eta 9,5 orduko lanaldia onartzen dira. Sindikatu katolikoak agertzen dira, emakume eta haurren lanari buruzko legea eta lan-istripuei buruzkoa promulgatzen dira, eta Lan Ikuskapena sortzen da.

2. Bigarren Errepublikara arte (1914-1931)

UGTk eta CNTk antolatutako greba orokorrak hasten dira. 8 orduko lanaldia ezartzen da, Lan Ministerioa eta Batzorde Parekideak sortzen dira.

Primo de Riveraren diktaduraren garaian, CNT klandestinitatera pasatzen da eta UGT 1930era arte legezkotasunean mantentzen da. Bi zentralek hazkunde handia izan zuten eta milioika afiliatu zituzten.

3. Errepublika garaia (1931-1939)

1931ko hauteskunde orokorretan errepublikanoek eta sozialistek irabazi zuten, eta horrek UGTren kolaborazio aktiboa ekarri zuen lan-kontratazioaren gutxieneko baldintzak egiteko.

Hurrengo hauteskundeek eskuin politikoari eman zioten garaipena, eta lan-egoera klase-gerrara degeneratu zen.

1936ko hauteskundeetan errepublikanoek eta ezkerreko taldeek irabazi zuten, baina ezkerreko muturra eta talde militarrak altxatu ziren eta Gerra Zibila hasi zen, non bi zentral sindikalak protagonistak izan ziren. Lan Ordezkaritzak sortu ziren eta Elkartze Legea promulgatu zen, sindikatu-askatasuna aitortuz; errepublikar eremuan, Lan Magistratura sortu zen.

4. Franco diktadura (1939-1975)

Lehen etapan erakunde sindikalak debekatu ziren eta errepresioa ezarri zen. Espainiako antolakuntza sindikalaren oinarrizko lau printzipioak ezarri ziren: batasuna, totalitatea, hierarkia eta bertikaltasuna.

Bigarren etapan, askatasun publikoak berreskuratzen joan ziren eta sindikalismoaren leherketa hasi zen gure herrialdean.

5. Garai demokratikoa (1975etik aurrera)

1978ko Konstituzioak sindikatu-eskubideak eta askatasunak zigortzen ditu, greba barne. Kontraesan bat agertzen da: negoziazio kolektiboa eskubide funtsezko gisa ulertzea, sindikatzeko eskubidea eta greba ez baitzuten zentzurik izango negoziazio horren gabe.