Proteinak: Funtzioa, Konformazioa eta Konposaketa Biokimikoaren Arabera

Proteinak: Funtzioa, Konformazioa eta Konposaketa

Funtzioaren arabera

Egiturazkoak: batez ere haritsuak dira.

• Zelula mailan: glukoproteinak, histonak eta tubulina/aktina.
• Organo mailan: kolagenoa, elastina eta keratina.

Garraioa:

• Parmeasak/bonbak: garraio pasiboa erraztu.
• Zitokromoak: elektroiak garraiatu.
• Hemoglobina/hemozianina: ornodunen eta ornogabeen odolean oxigenoa garraiatu.
• Mioglobina: oxigenoa muskuluan gorde.
• Lipoproteinak: lipido disolbaezinak garraiatu.
• Seroalbumina: gantz-azidoak garraiatu.

Erreserba: proteina batzuek aminoazidoak pilatzen dituzte, enbrioia garatzen denean nutrizio-osagai gisa erabiltzeko.

• Obalbumina: arrautzan.
• Kaseina: esnean.

Homeostasia: gorputzaren barne-baldintzak konstante eta neurri fisiologikoen barruan mantentzen dituzte (azidotasuna edo oxigenoaren eta gatzen kontzentrazioa, adibidez).

Babesa: proteina-talde batek organismoa substantzia arrotzetatik babesten du.

• Immunoglobulinak: organismoan molekula arrotzak (antigenoak) sartzean sintetizatzen diren antigorputzak.
• Trombina: koagulazioan parte hartu eta odoljarioa geldiarazten du.
• Muzinak: digestio-hodian eta arnas-bideetan funtzio bakterizidak dituzte.

Hormonak: proteina batzuk hormonak dira eta prozesu fisiologiko garrantzitsuak erregulatzen dituzte.

• Insulina: glukosaren metabolismoa erregulatu.
• Somatotropina: hazkundearen hormona; hezurraren eta kartilagoen hazkundea estimulatu.

Uzkurdura eta mugimendua: proteinek mugitzeko eta forma aldatzeko gaitasuna ematen diete.

• Aktina: muskuluen uzkurduraz arduratzen diren miofilamentuak osatu.
• Dineina: zilioen eta flagelo en mugimenduaz arduratu.

Katalizatzaileak: proteina batzuek organismoaren barruko erreakzio kimikoak erraztu eta azkartu. Ondorioz, energia-aktibazio (E_a) txikiagoa behar da. Proteina horiei entzimak deitzen zaie.

Konformazioaren arabera

Globularrak:

• Albuminak: urean disolbagarriak. Hainbat molekulen garraioan parte hartzen dute.
• Globulinak: disoluzio gasetan eta polarretan disolbagarriak. Odolekoak dira (antigorputzak).
• Histonak: uretan disolbagarriak; oinarrizko aminoazido asko dituzte. DNArekin lotzen dira eta kromatina osatzen dute.

Haritsuak edo zuntzezkoak (egiturazkoak eta disolbaezinak):

• Kolagenoa: trakzioa jasan dezake; ehun konektiboetan eta hezur-ehunean aurkitzen da.
• Keratina: epidermisaren eraketan parte hartzen du: kanpo-organoetan, azazkaletan, ileetan eta lumetan.
• Elastina: estereoproteina da eta organo deformagarrien hormetan dago, adibidez birikietan.

Mistoak: uzkurdura eragiten dute. Bi taldeen ezaugarriak dituzte: miosinak propietate haritsuak eta globularrak ditu. Aktina bi eratan aurkitzen da: G-aktina (globularra) eta F-aktina (haritsua).

Konposaketaren arabera

Holoproteinak: proteina sinpleak, aminoazidoz soilik osatuak. Adibidez, insulina eta glukagoia.

Heteroproteinak: aminoazidoez gain, proteinak ez diren beste konposatu batzuk ere badituzte. Konposatu horiei talde prostetiko deitzen zaie.

• Glukoproteinak: talde prostetikoa gluzidoa da (adibidez, fibrinogenoak eta immunoglobulinak).
• Lipoproteinak: talde prostetikoa lipidoa da; mintzetako eta plasmako lipoproteinak dira, esaterako HDL eta LDL.
• Fosfoproteinak: talde prostetikoa azido fosforikoa da; esneko kaseina eta arrautzen gorringoa dira adibide.
• Nukleoproteinak: talde prostetikoa azido nukleikoa da.
• Kromoproteinak: talde prostetikoa kolorea duen molekula da, lotura konjugatuen ondorioz. Proteina horiei pigmentuak deitzen zaie:
  • Porfirinikoak: lau eraztun agertzen direnean.
  • Ez-porfirinikoak: adibidez, landareetako klorofila.