Politika ekonomikaren kontzeptua eta esparrua: ikuspegi tradizionala eta zabaldua

1. Politika ekonomikaren kontzeptua eta esparrua

Politika ekonomikaren definizio ugari aurki daitezke. Hainbat definizioren arabera, politika ekonomikak deskribapen hutsetik hasi eta politika ekonomiko errealen helburu eta bideen azalpenera iristen da, eta, azkenean, politika ekonomikoaren benetako ondorioen azterketa zientifiko analitikoraino. Gainera, une oro kontuan hartu behar dira alderdi normatiboak eta balio-judizioekin lotutako alderdiak.

Politika ekonomikoa

Politika ekonomikoa erabakitzaileak helburu edo xede jakin batzuk lortzeko egiten dituen jardueta eta tresnen azterketa zientifikoa da.

Egile batzuen ustez, bereizi egin behar dira Politika ekonomikoa, non letra larriz idazten den hitza Politika den (analisi politikoari erreferentzia eginez), eta politika ekonomikoa, non letra larriz idazten den hitza Ekonomikoa den (alderdi ekonomikoetan zentratuta).

Politika ekonomikoaren ezaugarriak

Definizio guztietan, politika ekonomikoak 4 ezaugarri ditu:

1. Politika ekonomikoa beti da agintari eskudunaren erabakia.
2. Modu deliberatuan hartzen den erabakia da.
3. Helburu oso orokorrak eta helburu hurbilagoak daude, lortu nahi direnak.
4. Helburu edo xedeak lortzeko erabiltzen diren tresna edo bideak daude.

Ez dira guztiak bat etortzen tresnei, bideei edo helburuei dagokienez.

Politika ekonomikoaren zikloak

Egile batzuek uste dute politika ekonomikoak zikloak dituela. Politika ekonomikoaren zikloez hitz egitean, 4 elementu kontuan hartu behar dira:

1. Politika ekonomikoaren agenda (programa politikoa, hauteskundeetakoa).
2. Politika ekonomikoaren diseinua.
3. Politika ekonomikoaren aplikazioa edo ezarpena.
4. Politika ekonomikoaren ebaluazioa.

2. Politika ekonomikoaren ikuspegi tradizionala, mugatua eta konbentzionala

Ikuspegi edo analisi ugarien artean, bi ikuspegi nabarmentzen dira:

1. Ikuspegi tradizionala

Ikuspegi konbentzional edo mugatua deritzo. Politika ekonomikoak izaera instrumentalista du, eta helburuen eta xedeen azterketan, lortu nahi diren helburuak lortzeko erabiltzen diren tresnetan eta helburu horiek tresnekin lotzen dituzten ereduetan zentratzen da. Une oro ahaztu egiten da Estatuak duen papera eta eredu horretan yndividuek hartzen duten papera. Beste modu batera esanda, ikuspegi honen arabera, Estatua eta yndividuak kanpokoak dira (exogenoak), ez dute parte hartzen eta ez dute eraginik.

2. Ikuspegi zabalduta

Politika ekonomikoaren gaur egungo ikuspegia da. Ikuspegi askoz praktikoagoa da, errealitatetik hurbilagokoa. Ikuspegi honetan, ereduak, helburuak eta tresnak edo bideak ez ezik, politikarien, presio-taldeen eta burokratenen papera lotzen duten elementuak ere kontuan hartzen dira. Beste modu batera esanda, ikuspegi honek politika prozesuko eragile desberdinek nola jokatzen duten aztertzen du, esparru instituzionalak eta esparru ekonomiko-politikoak nola jokatzen duten, eta testuinguruak berak (adibidez, globalizazioa, ziurgabetasuna, etab.) nola jokatzen duen. Hemen, politika ekonomikoak izaera multidisziplinarra du (beste disziplina asko lotzen ditu: ekonomia bera, zientzia politikoak, historia, filosofia, etab.).