Poesiaren sailkapena eta trobadoreen literatura
Poesiaren sailkapena
Gaiaren arabera
- Poesia epikoa:Heroi baten balentrien narrazioa bertsotan.
- Poesia lirikoa:Egilearen sentimenduen, pentsamenduen eta emozioen adierazpena, hainbat gairi buruzkoa.
- Poesia satirikoa:Batzuen jokabidearen kritika sarkastikoa.
Adierazpen-formaren arabera
- Poesia bertsotan:Tradizionala da eta metrika erabiltzen du; sarritan, abestu eta musikaz lagunduta egoten da.
- Poesia bisuala:Testua eta irudia uztartzen dituen gaur egungo forma.
- Poesia prosean:Prosa erabiltzen du plantejamendu poetiko batekin.
Eremu literarioaren arabera
- Herri-konposizioak:Anonimoak dira, aldaketa ugari izan dituzte eta ahoz aho transmititu dira. Adibidez: abestia.
- Konposizio landuak:Egile ezaguna dute, historikoki eboluzionatzen duten gai- eta konposizio-patroiei jarraitzen diete eta elaborazio-maila altua dute.
Trobadoreen poesia (XII. eta XIII. mendeak)
Hizkuntza erromantze bateko lehen adierazpen literario handia izan zen; olerkiek latinez edo okzitanieraz idazten zuten.
Ezaugarriak
Poesia landua da, egilearen sentimenduak adierazten ditu eta okzitanieraz idatzita dago; Gilen IX.a Akitaniakoarekin hasi zen.
- Trobadoreak:Musika eta bertsoak sortu zituzten artista profesionalak izan ziren, jatorri noblekoak eta jauntxoari zerbitzatzen zioten gorteekin lotuak.
- Joglarrak:Artista fidel eta zorrotzak ziren.
- Cancioneroak:Olerkiak biltzen zituzten lanak dira.
- Amor cortès (Amodio gortesa):Trobadoreen gaia da; bertan, trobadoreak harreman amorousa mantentzen du emakume noble ezkondu batekin, eta sentimendu horiek trobadorea nobletu eta balioz betetzen dute.
Trobadore-generoak
- Canço (Abestia):Amodiozko generoa da, trobadorearen eta damaren arteko maitemintze-prozesua kontatzen duena.
- Pastorel·la:Amodiozko poesiaren eremukoa da, baina zaldun baten eta maitasuna behar duen artzain baten arteko elkarrizketa dakar.
- Sirventès:Gai moral edo politikokoa da; trobadoreek beste pertsonaia batekin polemizatzeko edo satira bat egiteko erabiltzen zuten.
- Plany:Hildako jaunaren edo lagunaren oroitzapenezko Elogio funebrea da.