Pere Calders eta Joan Fuster: Narrazio Laburra eta Saiakera Katalanean
Narrazio laburra eta saiakera katalanean
■ Kontuak Narrazio laburrean nabarmentzen da batez ere Pere Calders (Bartzelona, 1912 — 1994). Arte Ederrak ikasi zituen eta marrazkilari eta kazetari lanetan aritu zen. 1937an Errepublikaren armadan boluntario gisa alistatu zen. Gobernua erori ondoren, Frantziako errefuxiatuen kontzentrazio-esparru batean internatu zuten. Azkenean Mexikora erbesteratu zen, eta han 23 urte bizi izan zen.
1936an bere lehen liburuak argitaratu zituen: El primer arlequí kontu-bilduma eta La glòria del doctor Larén nobela laburra. Bi lan horietan bere ondorengo obraren ezaugarriak agertzen hasi ziren: absurdoa, ustekabea eta zoriaren garrantzia nabarmentzen dira. Gerra garaian Unitats d'xoc idatzi zuen. Bere lehen nobela, Gaeli i l'home Déu, garai horretakoa da, baina 1986an argitaratu zen.
1963an erbestetik itzuli zen eta kontu-bilduma ugari argitaratu zituen: Cròniques de la veritat oculta (1955), Demà a les tres de la matinada (1959), Invasió subtil i altres contes (1978) eta Tot s'aprofita (1983). Nobela ere idatzi zuen: Ronda naval sota la boira (1966).
70eko hamarkadaren amaieran, bere kontuek ospea lortu zuten Dagoll-Dagom taldearen lanari (Antaviana) eta Carles Benpar-en La veritat oculta (1986) filmari esker.
Calders-en kontuak absurdoaren erreduktismoaren bidez bereizten dira. Pertsonaiak errealitate monotono eta errutinarioan bizi dira, baina bat-batean ustekabeko gertaera batek eteten die. Horrela, fantasia eta errealitatea gainjartzen ditu, giza existentziaren uniformetasuna kritikatzeko. Pertsonaiek erregistro kolokiala eta kultoa nahasten dituzte, eta modu ironiko eta dibertigarrian giza izaeraren kontradikzioak transmititzen dizkigute: eguneroko bizitzaren mediokritatea eta bere burua duintasunez gainditzeko barneko nahia.
Saiakera
Errepresio kulturalaren ondorengo garaian saiakerak garrantzi handia izan zuen (++ ⚠️). Josep Pla eta Joan Fuster saiakerarien lanak nabarmentzen dira. Baina 60ko hamarkadan Fuster da gehien nabarmentzen dena. Bere testuak eguneroko bizitzako arazoei buruzko gogoeta ozenak dira, eta giza kezkei eta izaerari buruzko gogoeta sakonagoetara eramaten gaituzte.
Joan Fuster
Joan Fuster (Sueca, 1922 – 1992). Zuzenbidean lizentziatua, laster kazetaritzan eta saiakeran aritu zen. Beti parte hartu zuen hizkuntzaren eta kulturaren defentsarako kultur ekimenen sorreran eta sustapenean. Fusterrek literatur ibilbidea poema-liburuekin hasi zuen, hala nola Sobre Narcís (1949) eta Escrit per al silenci (1954). Hala ere, bere lanik nabarmenenak gai desberdinei buruzko saiakera ugariak dira.