Nietzscheren Filosofia: Apoloniarra, Dionisiakoa eta Nihilismoa

Apolo eta Dioniso: Bi Jarrera Kontrajarri

Dioniso eta Apolo Greziar mitologiako bi jainko dira, kontrako esanahiak sinbolizatzen dituztenak. Nietzschek, Filologia Klasikoa ikasten ari zela, haien arteko gatazka aztertu zuen, eta bi bizimodu eta jarrera kontrajarri erakusten zituztela konturatu zen: Dionisosek jarrera tragiko-estetikoa irudikatzen du, eta Apolok, aldiz, jarrera zientifiko-arrazionalista.

Apoloniarraren eta Dionisiakoaren Ezaugarriak

Apolo ideal perfektuen, arrazoiaren eta argiaren jainkoa da; Dioniso, bere aldetik, mugagabearen, neurrigabearen, informearen, kaosaren eta irrika sexualen sinboloa da. Nietzscheren aburuz, bien arteko oreka eta lotura ezinbestekoa da bizitzarako, eta bietariko baten faltak bizitza ahuldu eta txirotu egiten du.

Nietzscheren arabera, Tragediaren sorrera liburuan azaltzen duenez, Greziar kulturan Sokratesen garaira arte bi jainkoak elkarrekin bizi izan ziren, bakoitzak bere espazioa zuela. Tragedia klasikoetan horrela erakusten da: abesbatzak alderdi dionisiakoa irudikatzen du, abestu, dantzatu eta oihukatu egiten baitu, emozioak adieraziz eta ikusleari katarsi emozionala eraginez. Aldiz, alderdi apoliniarra pertsonaiengan eta haien hizkeran dago irudikatuta.

Arrazoiaren Nagusitasunaren Kritika

Dionisosek gizarte-arauak hausteko eta nahiak edo desirak askatzeko deia egiten du, bizitzaz gozatu eta jai-giroan ospatzeko. Filosofia arrazionalak, aldiz, Sokrates eta Platonez geroztik, arima arrazionala gorputzaren pasioen gainetik jartzen du, eta arrazoimena gizakiaren azken jomuga gisa aurkezten du, sentimenduak intelektuaren menpe mantendu nahian.

Nietzschek salatzen du Europako tradizio filosofikoan, Sokratesengandik hasita, alderdi dionisiakoa baztertua izan dela apoliniarraren nagusitasuna inposatu den bitartean. Filosofia arrazionalistak eta intelektualismo moralak Mendebaldeko kulturan balio dionisiakoak suntsitu dituzte. Horregatik, Nietzschek aipaturiko bi joeren arteko oreka berreskuratzeko aldarrikapen sutsua egiten du.

Nihilismoa eta Balioen Transmutazioa

Nihilismoa bizitzari zentzurik ez ikustea eta ezertan ez sinestea da. Nietzschek nihilismoa gizarte modernoaren arazo nagusitzat jotzen du, non gizakiak bere existentziari eta errealitateari zentzua emateko gaitasuna galdu duen.

Nihilismoaren Arrazoiak

Nietzscheren arabera, nihilismoaren arrazoi nagusiak hauek dira:

• Gizakiaren eta animalien arteko parekotasuna: Eboluzioaren ondorioz, gizakiaren nagusitasuna zalantzan jartzen da.
• Historiaren zentzu falta: Gertakariek ez dute helburu jakinik.
• Erlijioen erantzun eza: Erlijioek ez diete funtsezko galderei erantzuten.
• Jainkoaren heriotza: Metafisikaren eta erlijioaren gainbeherak sortutako hutsunea.

Horrek guztiak gizakia existentzian galduta eta zentzurik gabe sentiarazten du, bizitza zentzugabe eta huts gisa biziz.

Irtenbidea: Balioen Transmutazioa

Nietzschek nihilismoari aurre egiteko balioen transmutazioa proposatzen du. Horretarako, kristautasunak ezarritako balio dekadenteak (apaltasuna, obedientzia, sakrifizioa) baztertu eta nobleziaren balioak (indarra, zoriona, harrotasuna, boterea) berreskuratu behar dira.

Genealogiaren metodoa erabiliz, Nietzschek aztertzen du nola kristautasunak nobleziaren balioak alderantzikatu dituen. Ondorioztatzen du jatorriz "ona" zena boteretsua, zoriontsua eta indartsua zela, baina kristautasunak horiek "gaizto" bihurtu zituela, eta, aldiz, ahultasuna eta obedientzia "on" bilakatu zirela.

Supergizona: Moral Berriaren Ikurra

Hori dela eta, Nietzschek moral berri baten alde egiten du, non bizitzaren aldeko balioak (indarra, zoriona, natura, harrotasuna) nagusituko diren. Supergizona izango da moral berri honen ikurra, bizitza ospatuko duena eta nihilismoari aurre egingo diona. Nietzschek balio tradizionalak baztertu eta bizitzaren alderdi positiboak onartzea aldarrikatzen du, bizitzari zentzu eta balio berri bat emateko.