Nietzsche eta Superhombrea: Heziketa, Dekadentzia eta Balio Berrien Filosofia
Nietzsche eta Superhombrea: Dekadentziatik Balio Berrietara
Nietzsche XIX. mendeko bigarren erdiko filosofoa da, eta gizarte kristau-burgesaren dekadentzia onartzen du. Gizarte horrek moral puritano eta konbentzionala du, eta Nietzschek uste du garai horretako gizona ere mendebaldeko dekadentzia horren parte dela.
Gizakia: Superatu beharreko izaki bat
Nietzscheren ustez, gizakia izaki miserablea da, lurra, gorputza eta instintua mesprezatzen dituelako. Gizakia osatu gabe dago: animalia eta superhombrea arteko zubi bat da, eta horregatik akastuna da. Hori dela eta, gizakia superatu eta superhombre bihurtu behar da.
Gizakia superhombre bihurtzeko gaitasunak
Hori posible da, gizakia ez delako izaki estatikoa. Aitzitik, sorkuntza-gaitasun handia du eta gainditzeko grina du. Gaitasun horiek lagunduta:
- Barnetik Jainkoa kanporatu dezake.
- Moral tradizionala gainditu dezake.
- Bere izaerarekin bat datorren moral berrira iritsi daiteke.
- Azkenean superhombrea lortu dezake.
Jainkoaren heriotza eta nihilismoa
Jainkoaren ideia gizakiak superhombre bihurtzea eragozten duen oztopoa da. Horregatik, superhombrea iristeko, Jainkoa hil behar da. Nietzschek onartzen du Jainkoa dagoeneko hilda aurkitu zuela gizakien kontzientzian. Haren heriotza modernismoaren emaitza da, eta modernismoaren erroak Errenazimenduan eta bere antropozentrismoan daude.
Jainkoa hiltzean, kultura tradizionala Mendebaldean sostengatzen zuen zutabea desagertzen da. Ondorioz, balio guztiak alderantzikatu daitezke eta superhombrea sor daiteke. Hala ere, Jainkoa hiltzearekin batera, gure existentziaren zentzua galtzen da eta nihilismoan, historiaren basamortuan, galduta geratzen gara. Nihilismo horretatik, ordea, balio berriak, boluntate boterea eta Jainkoak utzitako hutsune hori beteko duen superhombrea sortuko dira.
Gizakiaren transformazioaren hiru egoerak
Gizakia superhombre bihurtzeko, espirituak hiru egoera igaro behar ditu:
- Gamelua: Espiritua gameluaren moduan hasten da. Animalia horrek boluntatearen menpekotasuna sinbolizatzen du, betebehar moralaren eta erlijioaren karga onartzen duelako.
- Lehoia: Gamelua lehoi bihurtzen da. Lehoiak boluntatearen ausardia sinbolizatzen du, indarrean dauden balio guztiak suntsitzen dituelako. Lehoiak dragoiaren aurka borrokatzen du, zeinarenateak indar moralaren ikurrak diren.
- Haurra: Azkenean lehoia haur bihurtzen da, bere buruaz ahaztuta jolasten duena. Haurra da superhombrea, Dionisos sortzailea eta suntsitzailea, eterno itzuleraren zikloaren arabera. Azken trantsizio honek norbera bera ere gainditzea dakar.
Superhombrearen ezaugarriak
Haurraren egoeratik aurrera agertzen da superhombrea, gizateria berri, askea eta sortzailea sortuz. Bere ezaugarri nagusiak hauek dira:
Bizitzeko gogoa
Ansia de vivir edo bizitzeko gogoa: superhombreak batez ere bizitzaz arduratzen da. Osasuna, plazera, pasioak, indarkeria, garaipena eta arrakasta balioetsi ditu. Gogoko dituen birtuteak indar fisikoa, boterea eta indartsu eta boteretsuaren matxinada dira.
Gainditzea
Batez ere, moral kristau tradizionala gainditzen du. Ez dago inolako preceptu moralen menpe, bien eta gaizkiaren gainetik kokatzen delako. Bere kontzientzia naturarena da: naturak mesedegarria dena ona da, eta kaltegarria dena txarra.
Goragokotasuna
Superhombrea izaki goragoko bat da. Berdintasunak artaldearen moralera eta esklaboen moralera besterik ez duela eramaten dio. Superhombreak jaunen moralari eutsi behar dio, indarrez eta indarkeriaz nagusitzen direnena.
Balioak
Superhombreak balio tradizionalekin apurtu du; balioak ez ezik, bizimodua ere aldatu du. Balio tradizionalak barre egiten dio.
Lurra
Lurrarekiko leialtasunean bizi da, Jainkoaren ideiatik urrun. Lurreko gauzei leial zaie, pisatzen duen horri, espiritualaz ahaztuta.
Boterea
Superhombreak boluntate boterea bizi du, bizitzeko gogoaren ondorioa dena. Boluntate hori mundua eta bere balioak nagusitzeko eta berreraikitzeko boluntatea da. Nagusi izan nahi du, ez esklabo, nagusitzeko gogoak eramana.
Itzulera
Superhombrea eterno itzuleraren bizi duen izakia da: etorkizuna nahi izatea iraganera berriro nahi izatea da. Ur-gurpil batera lotutako izaki bat bezalakoa da, bizitza amaigabe batean etengabe biraka.
Gizon berri baten moral berria
Gizon berri hori moral berri batekin bakarrik izango da posible: moral indibidualista bat, balio estetiko eta sentsibletan oinarritua. Balio hori indarrean dauden balio guztietatik sortuko da. Balio arrazional eta suprasentsible zaharrak balio bizitzaile eta sentsibleek ordezkatzen dituzte.
Superhombreak desberdintasuna, aldaketa eta arriskua defendatzen ditu, berdintasuna eta segurtasunaren aurrean. Balio horiek "artaldearen" moralari dagozkio, esklaboen moralari, batez ere kristautasunak ordezkatua.