Ludismoa eta Sozialismoaren Bilakaera: Utopiatik Marxera
Zer zen Ludismoa?
Ludismoa langile mugimendu garaikidea izan zen, Britainia Handian sortua, industrializazioaren aitzindari izandako herrialdean. Mugimenduaren lehen ekintzak oso biolentoak izan ziren.
Langile mugimenduaren joera nagusia ludismoa izan zen, eta haren helburua makinak deuseztatzea zen, langileen zorigaiztoaren eragiletzat baitzituzten.
Joera hura Alemaniar Estatuetan, Frantzian eta Espainian barrena zabaldu zen, baina gobernuek gogor zapaldu zuten. Langileak makina bera eta hari ematen zitzaion erabilera bereizten hasi zirenean desagertu zen ludismoa.
Sozialismo Utopikoaren Planteamendua, Ezaugarriak eta Ideologo Nagusia
Sozialismoa banaketa eta ekoizpen bitartekoen (fabrikak edo nekazaritza ustiategiak) jabetza publikoa defendatzen duen doktrina da, eta aurrez aurre kontrajartzen zaio liberalismo kapitalistari. Planteamendu horri sozialismo utopikoa deritzona.
Pentsalari talde heterogeneo bat izan zuen aitzindari, baina kide haiek ezaugarri komun hauek zituzten:
- Ideologo gehienak, jatorri burgesokoak.
- Izaera eskuzabala eta desinteresatua, eta gizartea eraldatzeko irrika.
- Mundu hobe bat lor zitekeelako sinesmena; haien ustez, jabeek eta burgesek beren jokabideak zuzendutakoan lortuko zen mundu hobe hori.
- Lana, aberastasuna sortzeko bide zilegi eta sistema kapitalistarekiko kritiko bakar gisa.
- «Sozietate perfektuak» sortzen zituzten, hala nola falansterioak eta kooperatibak.
- Moralaren zentzua (utopia), XVIII. mendeko filosofia sozialean oinarritua eta errealitatearekiko egokitzapen faltak ezaugarritua.
Robert Owen izan zen sozialismo utopikoaren aintzindari nagusia.
Sozialismo Zientifikoaren edo Marxismoaren Praktika Azaldu
XIX. mendearen bigarren erditik aurrera garatu zen. Karl Marx (1818-1883) alemaniar filosofo eta historialariari zor dio izena. Marxek, Friedrich Engels filosofo eta enpresaburuarekin lankidetzan (1820-1895), dotrina konplexu bat landu zuen, Hegelen idealismo filosofikoaren, ingeles ekonomisten eta sozialismo utopikoaren ildoari jarraituz.
Materialismo Filosofiko eta Historikoa
Karl Marxentzat, errealitatearen ezagutza xehetik abiatuta mundua eraldatzea zen filosofiaren xedea. Horretarako, metodo dialektikoa aplikatu zuen; hau da, kontraesanean zeuden elementuak kontrajartzea (tesia eta antitesia).
Era berean, historiaren ikuspegi berri bat aldarrikatu zuen, materialismo historikoa, zeinaren arabera:
- Errealitate ekonomikoa da gizarte ororen dinamikaren oinarria.
- Klase borroka da aldaketak bideratzeko beharrezko motorra.