Lotura Peptidikoa, DNA eta RNA: Egitura eta Ezaugarriak
Lotura peptidikoa
Aminoazidoak lotura peptidikoaren bidez elkartzen dira. Aminoazido baten α-karboxilo taldearen eta beste aminoazido baten α-amino taldearen artean ezartzen den amida lotura bat da. Ur molekula bat askatzen da erreakzioan eta dipeptido bat da emaitza.
Lotura peptidikoaren eraketa
α-amino taldea libre duen peptido baten muturrari amino mutur edo N-mutur esaten zaio. Katearen beste aldean dagoen muturra, α-karboxilo taldea libre duena, karboxilo mutur edo C-muturra da. Proteina baten aminoazido sekuentzia idazteko, N-muturretik hasi eta C-muturrera bitarteko aminoazido guztiak idazten dira.
Lotura peptidikoaren ezaugarriak
- Egonkortasuna: Lotura kobalente oso egonkorra da, eta beste C-N lotura batzuk baino laburragoa.
- Zurruntasuna: Lotura bikoitzen nolabaiteko antza du; laua eta zurruna da, eta ez du biratzeko askatasunik.
- Mugikortasuna: C-α eta N-α loturek bakarrik dute aske biratzeko aukera.
- Planotasuna: Loturarekin zerikusia duten lau atomoak (CO-NH) plano berean daude.
Azido desoxirribonukleikoa (DNA)
Azido desoxirribonukleikoa edo DNA molekula desoxirribonukleotidoen kateez eratutako azido nukleiko bat da. Desoxirribonukleotido horien base nitrogenodunak adenina, guanina, zitosina eta timina dira. DNAn, hiru maila estruktural bereiz daitezke:
- Egitura primarioa: Lotura nukleotidikoen bidez elkartutako desoxirribonukleotidoek osatzen duten sekuentzia da.
- Egitura sekundarioa: Helize bikoitzeko egitura bat da, egitura primariotik abiatuta eratua.
- Egitura tertziarioa: Helize bikoitz hori bere buruaren inguruan kiribiltzen eta paketatzen da, ahalik eta toki gutxiena betetzeko zelularen barruan.
RNA erribosomikoa (rRNA)
RNA erribosomikoa (rRNA) kate polirribonukleotidiko ez-lineal bat da. Eremu batzuetan, helize bikoitza da eta, proteinekin asoziatuta, erribosomak eratzen ditu. Erribosomak RNA mezulariaren nukleotido sekuentziaren itzulpenaz arduratzen dira. Aminoazidoen sekuentzia jakin bat da emaitza (proteina bat). RNA erribosomikoaren tamaina eta erribosomena haien jalkipen koefizientearen bidez adierazten da, zeinaren unitatea svedberga (S) baita.