Lehen Mundu Gerra: Kausak eta Ondorioak

01. Lehen Mundu Gerra ekarri zuten faktoreak

Motibazio ekonomikoak

Lehengai eta merkatuak bereganatzeko lehia izan zen nagusi. Arma industriaren garapenak irabazi handiak ekarri zituen eta gudaroste handien eraketa bultzatu zuen. Hedapen kolonialak, berriz, planetaren parte handi baten jabetza ekarri zion Europari, eta liskarrak eragin zituen potentzia kolonizatzaileen artean.

Motibazio politikoak

Aliantza Hirukoitza eta Etente Hirukoitza bloke militar gero eta oldarkorragoak osatu ziren. Herrialde bati egindako irainak bloke osoari eragiten zion, eta nazioartekotu egin ziren bi herrialderen arteko liskarrak. Gatazka nagusiak honakoak izan ziren:

• Alsazia eta Lorena: Frantzia eta Alemaniaren arteko mugako eremuak.
• Inperio handien ahultasuna: Otomandar Inperioa, Austria-Hungariakoa eta Errusiakoa.

Motibazio ideologikoak

Militarismoak gobernuetan zuen parte-hartzeak garrantzi handia eskuratu zuen, armamentuaren eta soldaduen gorakada ekarriz. Iritzi publikoaren parte bat gerraren aldekoa zen, gehiegizko abertzaletasunak elikatuta. Austria-Hungariako eta Errusiako gobernuek Balkanetako istiluetan izan zuten jarrerak eta Austriako Frantzisko Fernando artxidukearen hilketak gatazka martxan jarri zuten.

03. Gerraren ondorioak

Alderdi demografikoak eta sozialak

Hildako gehienak soldadu gazteak izan ziren; horrek ondorio larriak izan zituen demografian, jaiotza-tasa murriztu baitzen. Emakumeak etxetik kanpo lanean hasi ziren eta eskubide politikoak eskuratu zituzten.

Alderdi ekonomikoak

Europa izan zen gerra honetako galtzaile handia. Estatu Batuekin zorretan geratu zen, baliabide asko eman baitzizkien aliatuei.

Alderdi politikoak

Inperio handiak desagertu ziren:

• Austria-Hungaria: Apurtu egin zen.
• Errusia: Munduko lehen Estatu komunista bihurtu zen.
• Otomandar Inperioa: Desegin egin zen.

Independentzia eskuratu zuten zenbait estatu berrik: Austriak, Txekoslovakiak, Hungariak… Demokrazia parlamentarioa sistema politiko gisa zabaltzen hasi zen, giza eskubideak eta botoa emateko eskubidea bultzatuz. Europak nagusitasuna galdu zuen, eta bi potentzia berri sortu ziren: Estatu Batuak eta Errusia komunista.

Alderdi etikoak eta moralak

Gerrak bizimodua aldatu zuen. Gorrotozko eta mesfidantzazko sentimenduak sortu ziren herrialde batzuen eta besteen artean.