Lehen Mundu Gerra, Gerraosteko Garaia eta Espainiako Gerra Zibila: Kausak, Garapena eta Ondorioak

Lehen Mundu Gerra (1914-1918)

Kausak

• Militarismoa: armada handitzea.
• Aliantzak: babes-hitzarmenak.
• Inperialismoa: lurralde kontrola.
• Nazionalismoa: herri harrotasuna.

Gertaera nagusien kronologia

• 1914/06/28: Franz Ferdinand hil zuten (Sarajevo).
• 1914/07/28: Austria-Hungariak Serbiari gerra deklaratu zion.
• 1914/08/01: Alemaniak Errusiari gerra deklaratu zion.
• 1914/08/03: Alemaniak Frantziari eraso egin zion.
• 1914/08/04: Erresuma Batuak Alemaniari gerra deklaratu zion.

Bandoak

• Entente Hirukoitza: Erresuma Batua, Frantzia, Errusia (gero AEB eta Italia batu ziren).
• Aliantza Hirukoitza: Alemania, Austria-Hungaria, Italia (baina gero Italia Ententearekin elkartu zen).

Faseak

1. Mugimendu-fasea (1914): Alemaniak Belgika inbaditu zuen.
2. Lubakietako gerra (1915-1917): fronteak blokeatuta.
3. Munduko fasea (1916-1918): Afrikan eta Asian ere borrokak.

Berrikuntza militarrak

Lubakiak, hegazkinak, zepelinak, U-boats, gas pozoitsua, tankeak, kaskoak eta kamuflajea.

Ondorioak eta 1919-1939 arteko garaiko gertaerak

• Nazioen Liga (1919-1939): herrialdeen arteko arazoak konpontzeko sortu zen, baina ez zuen arrakastarik izan.
• Weimarko Errepublika (1919-1939): Alemaniako gerraosteko gobernua, arazo ekonomikoak eta hiperinflazioa izan zituen.
• Errusiako Iraultza eta SESB (1917-1939): Leninen gidaritzapean, komunismoa ezarri eta SESB sortu zen.
• Depresio Handia (1929-1936): burtsaren krisia, langabezia eta krisi ekonomiko globala.
• Faxismoa Italian (1920-1936): Mussolinik diktadura ezarri zuen Italiako arazo ekonomikoak aprobetxatuz.
• Nazismoa Alemanian (1920-1936): Hitler boterera iritsi zen, 1929ko krisia erabiliz.

Espainiako Gerra Zibila (1936-1939)

Zergatik?

Estatu-kolpe hutsak gerra eragin zuen: errepublikanoak eta nazionalistak elkarren aurka borrokan jarri ziren.

Bandoak

• Errepublikanoak: gobernu legitimoa, komunisten eta sozialisten babesa.
• Nazionalistak: Franco buru, faxisten eta Elizaren babesa.

Nazioarteko laguntza

• Errepublikanoei: SESB eta Brigada Internazionalak.
• Nazionalistei: Alemania eta Italia.

Ondorioak

Franco boterera iritsi zen eta diktadura ezarri zen (1939-1975).

Gramatika: Le futur & conditions

Futur simple (etorkizuneko ekintzak)

• Avoir → j'aurai
• Pouvoir → je pourrai
• Venir → je viendrai
• Aller → j'irai
• Être → je serai
• Faire → je ferai
• Voir → je verrai

Denbora-markatzaileak (denbora-adierazleak)

• En année → en un año
• Dans durée → en una duración
• Un jour → un día
• Bientôt → pronto

L'hypothèse (baldintzak)

SI + présent → futur

Adibidea: Si on réduit la pollution, on arrêtera le réchauffement climatique. (Si reducimos la contaminación, detendremos el calentamiento global.)

Tout le monde & personne

• Tout le monde = todos
• Personne = nadie

Plus de / moins de (konparazioak)

• Moins de pollution → menos contaminación
• Plus de végétation → más vegetación