Lehen Mundu Gerra: Ezaugarriak, Aldiak eta Amaiera

Gerraren ezaugarri nagusiak

Herrialde aurkariek bere giza baliabide eta baliabide ekonomiko nahiz tekniko guztiak erabili zituzten. Guztira, 70 milioi soldadu mobilizatu ziren eta armamentu modernoa erabili zen.

Arma berriak eta teknologia

• Artilleria eta metrailadoreak
• Ontzi korazatuak eta itsaspekoak
• Gas toxikoak, tankeak eta aleazioak

Gizartea eta ekonomia gerran

Gerrarako soldadu asko mobilizatu zenez, emakumeak baliatu behar izan zituzten industrian eta tradizioz gizonentzat ziren beste sektore batzuetan lan egiteko. Gastu militarrei aurre egiteko, zor publikoaren jaulkipena eta kanpoko maileguak baliatu zituzten.

Propagandaren garrantzia

Propaganda funtsezkoa izan zen: bai herrialdeen barruan (abertzaletasuna sustatzeko eta biztanleria zibilarengan nahiz soldaduengan erresistentzia-izpiritua pizteko), bai kanpoan, etsaiak adorerik gabe uzteko eta haien erresistentzia-gaitasuna ahultzeko.

Gerraren aldiak: Fronteen bilakaera

Mendebaldeko frontearen egonkortzea

Mendebaldeko frontea egonkortu egin zen. Helburua garaipena ahalik eta azkarren lortzea zen, Frantziako armada lehen asteetan garaituz, gero ahalegin guztiak Errusiako frontean jartzeko.

Ekialdeko frontea eta Tannenbergeko gudua

Ekialdeko frontean, Errusiako tropek ekialdeko Prusia hartu zuten; Alemaniaren armada ustekabean harrapatu zuten, eta lau dibisio erretiratzera behartu zituzten. Alemaniarrek kontraerasoa abiatu zuten eta garaipen garrantzitsu bat lortu zuten errusiarren aurka, Tannenbergen.

Posizioen gerra eta ahidura-gerra

Fronteak egonkortu ziren eta armadek posizioak hartu zituzten lubakietan. Une horretatik aurrera, agerian jarri zen gerra luzea eta ahidura-gerra izango zela.

Aliantza berriak eta sarraski handiak

Herrialde berriak sartu ziren gatazkan:

• Inperio Zentralen alde: Turkiar Inperioa eta Bulgaria.
• Aliatuen alde: Italia, Errumania eta Grezia.

Sarraski handiak gertatu ziren, hala nola Verdungo gudua (Alemaniako armadak porrot egin zuen, 500.000 hildako baino gehiagorekin) eta Sommeko gudua, non baja-kopurua are handiagoa izan zen eta inork ez zuen garaipen argirik lortu.

Jutlandiako gudua eta itsaspeko gerra

Ekialdeko frontean, Errusiako armada eta tsarren erregimena gero eta azkarrago ari ziren desegiten. Itsasoan, Jutlandiako guduan, Britainia Handiko eta Alemaniako ontzidiak borrokatu ziren. Ondorioz, britainiarrak izan ziren garaile eta Alemaniak itsaspeko gerra areagotu zuen.

1917ko krisia eta gerraren amaiera

AEB gerran sartu zen Wilson presidenteak esku hartu nahi zuelako. Bestalde, Errusiak armistizioa sinatu zuen, boltxebikeak bakea nork bere aldetik lortzearen aldekoak zirelako.

Gerraren amaiera eta armistizioa

Aldaketa politikoen ondorioz, 1918ko azaroaren 11n, armistizioa sinatu zen, gerrari amaiera emanez.