Kataluniako Modernismoaren Gakoak eta Egileak
Paraula Viva
Kontzeptu hau Elogi de la paraula eta Elogi de la poesia artikuluetan agertzen da. Jatorri erromantikoko defentsa egiten du, inspirazioaren bidezko emozioarena eta zintzkotasunarena poema egiteko prozesuan. Maragallen arabera, poetak eguneroko erabileraz gastatutako hizkuntzari galdutako intentsitatea itzuli behar zion.
Modernismoaren Helburuak
Kataluniako kultura, literatura eta artea berritzea, modernizatzea eta Europako mailan jartzea du helburu. Oposizio bat adierazten du orainaren eta iraganaren artean, baita tradizioaren eta aurrerapenaren artean ere.
Modernismoaren Joerak
- Regenerazionismoa: Gizartea berritzeko aldaketa sozial eta politikoa aldarrikatzen zuen, nahiz eta banakako alderdia ere bazuen. Jaume Brossa intelektual aktiboenetako bat izan zen.
- Estetizismoa: Gizartearen aldaketa beharrezkotzat jotzen zuen, artearen funtsezko paperean oinarrituta, zentzu zabalean ulertuta: arte plastikoak, literatura, musika... Santiago Rusiñol izan zen ordezkari nabarmenetako bat.
Bi joerek gutxietsi egiten zuten gizarte burgesa, baina bigarren horiek sarritni gutxiesten zituzten herri-klaseak, materialistak zirela iruditzen zitzaien eta.
Santiago Rusiñol
Santiago Rusiñol i Prats (Bartzelona, 1861eko otsailaren 25a - Aranjuez, 1931ko ekainaren 13a) kataluniar margolari, idazle, bildumagile, kazetari eta antzerkigilea izan zen. Artista polifazetikoa eta Kataluniako modernismoaren buruetako bat izan zen. Bere ekoizpen piktorikoak (mila obra inguru) eta literarioak (ehun títulu inguru), artikulu ugariz gain, bere garaiko artearen, literaturaren eta ideia estetikoen erreferente erabakigarri bihurtzen dute.
Rusiñolen antzerkiak izaera sinbolistako lanak hartzen ditu barne, hala nola L’alegria que passa (1891) eta El jardí abandonat (1900). Bigarrenik, salaketa-antzerkiaren alderdia aurkezten du, L’heroi (1903) bezalako piezekin.
Ezagunagoa da bere obra umoretsu eta kostunbristengatik. Obra azpimarragarriak: Els Jocs Florals de Canprosa eta L’auca del senyor Esteve.
Visions i Cants
- 1. zatia (Visions): Pertsonaia legendarioen istorioak kontatzen ditu (compte Arnau, El bandoler Serrallonga).
- Intermezzo: Askotariko konposizioak.
- 2. zatia (Cants): Mota politikoko olerkiak (Oda a Espanya).
Modernismoaren Ezaugarriak
- Kultura burgesaren aurkako erreakzioa.
- Artista errebelde eta indibidualistaren eta gizartearen (gregarotzat eta kontserbadoretzat jotzen duena) arteko dibortzioaren egiaztapena.
- Bohemioaren aldarrikapena bizimodu gisa.
- Modernitate kontzientzia handia eta, beraz, iraganarekiko haustura. Kasu katalanean, horrek esan nahi du Errenaxentzakp ideia burges eta erregionalistekin haustura bat egitea.
Kronologia
- 1881-1884: L’Avenç aldizkarian 'modernista' terminoa erabiltzen hasi zen, bere karga berritzailea azpimarratuz.
- 1888: Bartzelonako Nazioarteko Erakusketa; horrekin, hiriburu katalana hiri burgesa eta industriala bezala proiektatu zen nazioartean.
- 1889: Parisko Nazioarteko Erakusketa, zeinetarako Eiffel dorrea eraiki zen.
- 1890: Bartzelonako Sala Parés-en erakusketa bat, Santiago Rusiñolek, Ramon Casasek eta Enric Clarasók Parisen egindako margolanekin, eta nolabaiteko zurrunbiloa sortu zuten.
- 1892: Manresako Oinarriak, katalanismo kontserbadorearen erreferentziazko testuetako bat.
- 1895: Lehenengo proiekzio zinematografikoa, Lumière anaiek egina, Parisko Capucines bulbarrean.
- 1898: Kubako eta Filipinetako kolonia espainiarren galera.
- 1900: Parisko Nazioarteko Erakusketa, arte modernista europarraren lehenengo arrakasta handia suferitu zuena.
- 1902: Arte Dekoratuaren Nazioarteko Erakusketa Turinon, non modernista europar guztien lanak erakutsi ziren.
- 1906: Solidaritat Catalana alderdi katalanisten batasunaren sorrera. Hizkuntza Katalanaren Nazioarteko Lehen Kongresuaren ospakizuna. Noucentismearen hasiera.
- 1909: Aste Tragikoa: greba, manifestazioak eta ekintza biolentoak Marokoko gerrara joan behar zuen kinta saihesteko.